មេរៀនទី១: ធ្វើ boot លើ Linux

មេរៀនទី១: ធ្វើអោយ boot លើ Linux ល្បឿន

a
2

ដំឡើង Linux ចុចមើលវីដេអូ

លីនុចមិនទទួលផលប៉ះប៉ាល់ខ្លាំង នៃ“bogging down” ដូចគ្នាដែល​ window ទទួលនោះទេ គឺនៅ ពេលដែលអ្នកបានដំឡើង រាប់រយកម្មវិធីនៅលើប្រពន្ធ័ កុំព្យូរទ័រ ។ ទោះបីជាយ៉ាងណា អ្នកប្រើ ប្រាស់ លីនុច បានប្រាប់អោយដឹងថា (អាចជាអ្នកក្នុងចំណោមពួកគេ) វាតែងតែត្រូវការ​ដើម្បីស្វែងរកវិធីថ្មី ធ្វើអោយប្រពន្ធ័​របស់ពួកគេ ដំណើរការ​​បានលឿនជាងមុន ។ ប្រសិនបើអ្នកមានគោល បំណងចាប់ផ្ដើម នូវល្បឿនលឿនបំផុត ពេលដែលអ្នកសំលឹងមើលនូវល្បឿន boot របស់​អ្នក វាប្រហែលជាការប្រសើរបំផុតនៃការចាប់ផ្ដើម ។

បិទសេវាទាំងអស់

aបិទនូវសេវាណាដែលមិនត្រូវការ និង រាល់កម្មវិធីដំណើរការ មានភាពសាមញ្ញ ដែលអាចដំណើរការ គ្រប់ប្រពន្ធ័ ទាំងអស់ ។ វាជាការល្អមួយ ពេលដែលមាន system ខ្លះ ត្រូវការ load upon bootup ប្រើពេលវេលាខ្លីបំផុត ក្នុងពេលដំណើរការ ។ជាការប្រាកដណាស់ នូវពេលដែលអ្នកស្វែងរកកម្មវិធិ ចាប់ផ្ដើម startup ដើម្បីត្រួតពិនិត្យហើយប្រសិនជាអ្នក ចង់​ uncheck នូវកម្មវិធីផ្សេងៗ ដែលអ្នក ត្រូវការ bootup ។ ប្រសិនជាអ្នកមាន ការសន្សំសំចៃនោះ អ្នក អាចធ្វើការdisable រាល់សេវារបស់ system ពិតប្រាកដ និងdisable kernel drivers ដែលអ្នកមិនត្រូវការ ។ តែបើសិន ជាអ្នកមិនចង់ ដឹង ពីវិធីធ្វើនេះឬមិនចង់ដឹងពីលទ្ធផលរបស់​ Google ដែលបាន​ធ្វើ នោះវាជាការល្អចំពោះservices និងdrivers ។ ជាdefault វាដំណើរការបានល្អ ។
ជ្រើសរើសLightweight Alternatives

a

តើមានសេវាដែលអ្នកដាច់ខាតត្រូវការដែរឬទេ ? បើមាន​ករណីនេះកើតឡើង ខណៈនោះ អ្នកប្រហែល ជាចង់ ស្វែងរកនៅក្នុង lightweight alternatives ច្រើនជាងកម្មវិធីផ្សេង ដែលផ្ដល់អោយអ្នក នូវសេវា ដែលអ្នកត្រូវការ ។ របៀ​បនេះអ្នកមិនចាំបាច់ធ្វើការលះបង់ ភាពងាយស្រួលដោយ disable សេវានោះទាំងស្រុងទេ តែអ្នកនូវតែអាច បង្កើនពេលវេលា boot បន្ថែមទៀត ។ ជាទូទៅ ការផ្លាស់រួម មាន switching your desktop environment ទៅកាន់LXDE ឬ lightweightalternatives ផ្សេងទៀត ។
រក្សា update ជានិច្ច
update ជាការសំខាន់ណាស់ ពីព្រោះវាជាការងារមួយដ៍ប្រសើរ សំរាប់អ្នកមិនធ្លាប់ប្រើប្រាស់លីនុច ។ ការបែងចែកជាផ្នែករបស់លីនុចដើម្បី update រាល់សមសភាពរបស់ system ហើយនិង​កម្មវិធីដែលបានដំឡើង។ រួមមាន kernel ដែលវាមាន​សារៈសំខាន់ក្នុងការ install update ។ ការងារ update នេះអាចរួម មានoptimizations និង ការផ្លាស់ប្ដូរផ្សេងៗដែលអាចកាត់បន្ថយពេលវេលា boot ។

សំអាចនូវ ហ្វាល ដែលអត់បានការ

aធ្វើការសំអាត system របស់អ្នករាល់ពេល វានិងអាចជួយបន្ថែមល្បឿនក្នុងពេល boot ។ មាន tools មួយចំនួន ដូចជា command line នៃUbuntu Tweak, ឬBleachBit វាអាចជួយ អ្នកធ្វើការងារ នេះបានសំអាចនូវold cache filesចេញបាន ។packages មិនត្រូវការហើយនិងold backup kernels ដែលអ្នកមិនត្រូវការវាទៀតទេ។ ចំពោះភាពរអាក់រអួលដែល កើតមាន នៅលើ hard drive តែ system របស់អ្នក នូវតែ boot លឿនជាងមុន ។
upgrade Hardware របស់អ្នក
ការនិយាយពីhard drives ប្រហែលជាអ្នកចង់ពិនិត្យធ្វើការ upgrading នូវ hard drive របស់អ្នក ទៅកាន់មួយ ទៀតដែលមានល្បឿន RPM ខ្ពស់ជាងល្បឿនបញ្ជូនទិន្នន័យរបស់ SATA ខ្ពស់ជាង (ប្រសិនបើមានភ្ជាប់មកជា មួយនៅលើmotherboard ) ឬ​ sold state drive ។ បើសិនជាhard drive ដែលអ្នកកំពុង booting វាមានល្បឿនលឿនជាងស្រាប់នោះលីនុច និង boot កាន់ល្អប្រសើរ ជាង នេះទៅទៀត ។ បើសិនជាអ្នកចូលចិត្ត​វិធីនេះដើម្បីធ្វើការ upgrading នូវសមសភាព hardware ផ្សេងទៀតវាមានផលចំនេញយ៉ាងច្រើន ។ ពេលខ្លះ hardware វាមានព្រំដែនកំណត់ល្បឿន តែមានកម្មវិធី ទេ ។

មេរៀនទី២: Command បញ្ជា ifconfig

មេរៀនទី២: Command បញ្ជា ifconfig

ពាក្យបញ្ជា ifconfig ប្រើដើម្បី​ configure network interfaceហើយវាក៍ជាជំហ៊រ នៃ interface configurator នោះដែរ ។ ពាក្យបញ្ជានេះ ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ក្នុងការធ្វើអោយ network interface ដំណើរការ និងបញ្ឈប់ដំណើរការ ។
នៅក្នុងអត្ថបទនេះ យើងនិងបង្ហាញ ៧ ចំនុច នៃការប្រើប្រាស់ របស់ពាក្យបញ្ជា ifconfig ៖a

. បង្ហាញ network setting នៃ Ethernet Adapter

ពាក្យ ifconfig ពេលដែលប្រើដោយគ្នានអថេរភ្ជាប់ជាមួយវានិងបង្ហាញពីទិន្នន័យបច្ចុប្បន្នដែលកំពុងដំណើរការ នៃ interface ។ បើសិនជាមានអថេរ ជាឈ្មោះរបស់ interface នោះ ភ្ជាប់មកជាមួយ វាបង្ហាញទិន្នន័យ ទាំងអស់ដែលជា របស់ interface នោះ ។

# ifconfig eth0

eth0 Link encap:Ethernet HWaddr 00:2D:32:3E:39:3B
inet addr:192.168.2.2 Bcast:192.168.2.255 Mask:255.255.255.0
inet6 addr: fe80::21d:92ff:fede:499b/64 Scope:Link
UP BROADCAST RUNNING MULTICAST MTU:1500 Metric:1
RX packets:977839669 errors:0 dropped:1990 overruns:0 frame:0
TX packets:1116825094 errors:8 dropped:0 overruns:0 carrier:0
collisions:0 txqueuelen:1000
RX bytes:2694625909 (2.5 GiB) TX bytes:4106931617 (3.8 GiB)
Interrupt:185 Base address:0xdc00

. បង្ហាញ interface ទាំងអស់ រួមទាំង interface ដែលមិនដំណើរការ

# ifconfig -a

. disable interface

# ifconfig eth0 down

. Enable an Interface

# ifconfig eth0 up

. ផ្ដល់ ip-address សំរាប់​ interface
ផ្ដល់ ip-address : 192.168.2.2 សំរាប់ interface eth0 ៖

# ifconfig eth0 192.168.2.2

ប្ដូរ Subnet mask របស់ interface eth0 ៖

# ifconfig eth0 netmask 255.255.255.0

ប្ដូរ Broadcast address របស់ interface eth0 ៖

# ifconfig eth0 broadcast 192.168.2.255

ផ្ដល់ ip-address, netmask និង broadcast ក្នុងពេលជាមួយគ្នាសំរាប់ interface eht0 ៖

# ifconfig eth0 192.168.2.2 netmask 255.255.255.0 broadcast 192.168.2.255

. ប្ដូរ MTU
វានិងប្ដូរ Maximum transmission unit (MTU) ទៅជា XX ។ MTU គឺជាចំនួន octets អតិបរមា របស់ interface ដែលអាចដំណើរការ បញ្ជូនមួយដង ។ សំរាប់ ethernet ចំនួន Maximum transmission គឺ ១៥០០ ។

# ifconfig eth0 mtu XX

. Promiscuous mode
ជាជំហ៊ានដំបូង ពេលដែល network card ទទូល packet វានិងត្រួតពិនិត្យ packet នោះជារបស់ខ្លួន។បើសិនជា មិនមែន interface card នោះ និង drop packet នោះចោល ។ប៉ុន្ដែនៅក្នុង premiscuous mode ចំពោះ card មិន drop packet នោះទេ ។​វាជំនួស ទទួល គ្រប់ packet ទាំងអស់ ដែលឆ្លងកាត់ network card ។
ត្រូវមានសិទិ្ធ Superuser privilege ដើម្បី set interface នោះអោយនៅក្នុង premiscuous mode ។ ជាទូទៅ Tool ដែលសំរាប់ធ្វើការ monitor network គឺប្រើ premiscuous mode ដើម្បី capture packet ហើយ សំរាប់ analyze network traffic ។
ឧទាហរណ៍ខាងក្រោមនេះនិង ដាក់ interface អោយនៅក្នុង premiscuous mode ៖

# ifconfig eth0 promisc

ឧទាហរណ៍បន្តទៀតនេះនិង ដាក់ interface អោយនៅក្នុង normal mode ៖

# ifconfig eth0 -promisc

 

មេរៀនទី៣: Command បញ្ជា chmod

មេរៀនទី៣: Command បញ្ជា chmod ប្រើលើ Linux

វាមាន ៣ និមិត្តសញ្ញា ផ្សេងគ្នាក្នុងការប្រើប្រាស់ជាមួយ chmod ៖

– u មានន័យថា សំរាប់ user
– g មានន័យថា សំរាប់ group
– និង o សំរាប់ អ្វីផ្សេងៗទៀត
ចំពោះនិមិត្តសញ្ញា សំរាប់ផ្ដល់សិទិ្ធផ្សេងៗគ្នា មាន ៣ ដូចខាងក្រោម ៖
– r សំរាប់ផ្ដល់សិទិ្ធ read
– w សំរាប់ផ្ដល់សិទិ្ធ write
– x សំរាប់ផ្ដល់សិទិ្ធ execute

ឧទាហរណ៍ខាងក្រោមនេះ និងបង្ហាញពីរបៀបប្រើ និមិត្តសញ្ញាបង្ហាញជាមួយពាក្យបញ្ជា chmod ៖
. បន្ថែមឯកសិទិ្ធសំរាប់ file/ directory
ដើម្បីបន្ថែមឯកសិទិ្ធ យើងត្រូវប្រើ និមិត្តសញ្ញា បន្ថែមសិទិ្ធ ដូចឧទាហរណ៍ខាងក្រោមនេះ និងធ្វើការបន្ថែមសិទិ្ធ execute សំរាប់ user ៖

$ chmod u+x filename

. បន្ថែមសិទិ្ធច្រើនសំរាប់ file/ directory
ប្រើ comma ដើម្បីរៀបចំផ្ដល់សិទ្ធិជាច្រើន ៖

$ chmod u+r,g+x filename

. ដកសិទិ្ធចេញពី file/directory
ឧទាហរណ៍ខាងក្រោមនេះ និងបង្ហាញពីការដកសិទ្ធិ read write ចេញពី user ៖

$ chmod u-rx filename

. ប្ដូរសិទិ្ធទាំងអស់សំរាប់ file/directory
ខាងក្រោមនេះនិងបង្ហាញពី​ការ ផ្ដល់សិទិ្ធ execute privilege សំរាប់ user ​group និង សិទិ្ធផ្សេងទៀត ៖

$ chmod a+x filename

. ធ្វើការផ្ដល់សិទិ្ធដូចគ្នា ចំពោះ files ផ្សេងគ្នា
បើសិនជាអ្នកចង់ប្ដូរសិទិ្ធរបស់ file អោយដូចគ្នានិងសិទិ្ធរបស់ file មួយផ្សេងទៀត អ្នកអាចប្រើជំរើសដូចខាងក្រោម ។ ក្នុងឧទាហរណ៍នេះ សិទិ្ធរបស់ file 2 និងត្រូវប្ដូរអោយដូចសិទិ្ធរបស់ file 1 ដែរ ។

$ chmod –reference=file1 file2

. ផ្ដល់សិទិ្ធគ្រប់ files ទាំងអស់ដែលនូវខាងក្រោម directory
ប្រើជំរើស -R ដើម្បីប្ដូរសិទិ្ធដូចខាងក្រោម ៖

$ chmod -R 755 directory-name/

. ផ្ដល់សិទិ្ធត្រឹមតែ execute សំរាប់ directory
នៅក្នុង​ directories មួយចំនួន បើសិនជាអ្នកមាន multi sub-directory ហើយនិង file នោះពាក្យបញ្ជាតទៅនេះ និងផ្ដល់សិទិ្ធត្រឹមតែ execute សំរាប់គ្រប់ sub-directory ទាំងអស់ ដែលមាននៅក្នុង directory បច្ចុប្បន្ន ។

$ chmod u+X *

មេរៀនទី៤: Command បញ្ជា SSH

 

មេរៀនទី៤: Command បញ្ជា SSH សម្រាប់ Linux

a. បង្ហាញពីកំណែនៃ SSH client
ពេលខ្លះវាមានសារៈសំខាន់ចំពោះការកំណត់ពីកំណែនៃSSH client ដែលអ្នកកំពុង ប្រើប្រាស់វា និងបង្ហាញពី​ លេខនៃកំណែដូចតទៅនេះ។ចូរចំណាំថាលីនុចវាមានការតភ្ជាប់ជាOpenSSH ។

[root@chaitik ~]# ssh -V

OpenSSH_5.3p1, OpenSSL 1.0.0-fips 29 Mar 2010

. Login ទៅកាន់remote host
ទី១ . ជាលើកដំបូងពេលអ្នកLogin ពីlocalhost ទៅកាន់remotehost និងបង្ហាញពីhost key​
ដែល វា រកមិនឃើញហើយអ្នកអាចclick ដើម្បីបន្តទៅទៀត។ពាក្យhost key រ​បស់remote host វានិងបន្ថែមនៅខាងក្រោមdirectory .ssh2/hostkeys ដូចខាងក្រោម៖

[root@chaitik ~]# ssh -l root 203.223.42.62

The authenticity of host ‘203.223.42.62 (203.223.42.62)’ can’t be established.
RSA key fingerprint is 40:41:ed:3c:92:9a:49:0f:7b:05:49:f1:65:c0:77:fa.
Are you sure you want to continue connecting (yes/no)? yes
Warning: Permanently added ‘203.223.42.62’ (RSA) to the list of known hosts.
root@203.223.42.62’s password:
Last login: Mon Sep 10 08:41:42 2012 from 203.223.42.5
[root@localhost ~]#
ទី២. ជាលើកទី២ពេលដែលអ្នកធ្វើការlogin ទៅកាន់remote host ពីlocalhost វានិងបង្ហាញ
prompt សួររកpassword សំរាប់remote host key​ ដូចខាងក្រោម៖

[root@chaitik ~]# ssh -l root 203.223.42.62

root@203.223.42.62’s password:
Last login: Mon Sep 10 09:34:06 2012 from 203.223.42.61
[root@localhost ~]#

. បញ្ជូនហ្វាលto/from ទៅកាន់remote host
ការប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតនៃssh clientគឺការថតចំលងហ្វាលfrom/to ទៅកាន់remote hostដោយប្រើពាក្យបញ្ជាscp ដូចខាងក្រោម៖
– ទី១ថតចំលងហ្វាល​ ពីremotehost ទៅកាន់localhost​ ៖

localhost$scp jsmith@remotehost.example.com:/home/jsmith/remotehostfile.txt remotehostfile.txt

ទី2ថតចំលងហ្វាល​ ពីlocalhost​ ទៅកាន់remotehost ៖
​localhost$scp localhostfile.txt jsmith@remotehost.example.com:/home/jsmith/localhostfile.txt

. ធ្វើការបង្ហាញពីDebug នៃការតភ្ជាប់របស់​ SSH client
ពេលខ្លះអ្នកក៍ត្រូវការបង្ហាញពីព៌តមានdebugចំពោះបញ្ហាការតភ្ជាប់SSHជាមួយការប្រើ-v ៖
– ទី១មិនត្រូវការព៌តមានdebug៖

localhost$ ssh -l jsmith remotehost.example.com

warning: Connecting to remotehost.example.com failed: No address associated to the name
localhost$

– ទី២ត្រូវការបង្ហាញព៌តមានdebug៖

locaclhost$ ssh -v -l jsmith remotehost.example.com

debug: SshConfig/sshconfig.c:2838/ssh2_parse_config_ext: Metaconfig parsing stopped at line 3.
debug: SshConfig/sshconfig.c:637/ssh_config_set_param_verbose: Setting variable ‘VerboseMode’ to ‘FALSE’.
debug: SshConfig/sshconfig.c:3130/ssh_config_read_file_ext: Read 17 params from config file.
debug: Ssh2/ssh2.c:1707/main: User config file not found, using defaults. (Looked for ‘/home/jsmith/.ssh2/ssh2_config’)
debug: Connecting to remotehost.example.com, port 22… (SOCKS not used)
warning: Connecting to remotehost.example.com failed: No address associated to the name

. Escape Characterរបស់SSH ដូចជា SSH session, SSH session statistics

Toggle SSH Session:ពេលដែលអ្នកloggedចូលទៅកាន់remotehostដោយប្រើSSH ពីlocalhostហើយអ្នកចង់ប្ដូរទីតាំងមកកាន់localhostវិញដើម្បីធ្វើការងារខ្លះនិងត្រឡប់ទៅកាន់remotehostវិញដោយមិនចាំបាច់ធ្វើការdisconnect និងreconnect ឡើយ។

– Login ទៅកាន់ remotehost ពី localhost :

[root@chaitik ~]# ssh -l root 203.223.42.62

– ពេលនេះអ្នកកំពុងតភ្ជាប់ជាមួយremotehost:

remotehost$

– ក្នុងខណៈនេះដើម្បីត្រឡប់ទៅកាន់localhostវិញសូមប្រើescape character ~ហើយនិងប្រើControl-Z។

ពេលដែលអ្នកវាយសញ្ញា~អ្នកនិងមិនឃើញមានអ្វីនៅលើscreenទេរហូតដល់ពេលអ្នកវាយ<Control-Z> ហើយpress enterដូចខាងក្រោម៖

[root@chaitik ~]# ssh -l root 203.223.42.62

root@203.223.42.62’s password:

Last login: Mon Sep 10 09:40:24 2012 from 203.223.42.61

[root@localhost ~]# ~^Z [suspend ssh]

[2]+ Stopped ssh -l root 203.223.42.62

[root@chaitik ~]#

– ពេលនេះយើងត្រឡប់មកlocalhostវិញហើយចំពោះssh remotehost client sessionនៅតែដំណើរការជាមួយunix background jobដដែល។

[root@chaitik ~]# jobs
[1]- Stopped ssh -l root 203.223.42.3
[2]+ Stopped ssh -l root 203.223.42.62
[root@chaitik ~]#

– បើអ្នកចង់ត្រឡប់ទៅកាន់remote hostជាមួយSSH ដោយមិនចាំបាច់ប្រើpasswordម្ដងទៀត៖

[root@chaitik ~]# fg %1
ssh -l root 203.223.42.62
[root@localhost ~]#

SSH Session statistics:ចំពោះបញ្ហានេះវាដំណើរការជាមួយSSH2 clientដូចខាងក្រោម៖
– Login ទៅកាន់ remotehost ពី localhost:

localhost$ssh -l jsmith remotehost

– ជាមួយremotehostប្រើssh escape character ~ជាមួយនិងអក្សរS នៅខាងក្រោយវានិងបង្ហាញពីការប្រើ​ប្រាស់statisticsរបស់SSH connection៖

remotehost$ [Note: The ~s is not visible on the command line when you type.]

remote host: remotehost
local host: localhost
remote version: SSH-1.99-OpenSSH_3.9p1
local version: SSH-2.0-3.2.9.1 SSH Secure Shell (non-commercial)
compressed bytes in: 1506
uncompressed bytes in: 1622
compressed bytes out: 4997
uncompressed bytes out: 5118
packets in: 15
packets out: 24
rekeys: 0
Algorithms:
Chosen key exchange algorithm: diffie-hellman-group1-sha1
Chosen host key algorithm: ssh-dss
Common host key algorithms: ssh-dss,ssh-rsa
Algorithms client to server:
Cipher: aes128-cbc
MAC: hmac-sha1
Compression: zlib
Algorithms server to client:
Cipher: aes128-cbc
MAC: hmac-sha1
Compression: zlib
localhost$

IT ads

 

មេរៀនទី៥: ប្រើប្រាស់ FTP និង SFTP

មេរៀនទី៥: ប្រើប្រាស់ FTP និង SFTP លើ Linux

FTP គឺជា File Transfer Protocol ចំនែកឯ SFTP គឺជា សុវត្ថិភាពរបស់ FTP ។ ក្នុងអត្ថបទនេះ យើងនិងបង្ងាញពី របៀបភ្ជាប់ និង login ចូលទៅកាន់ ftp server ពីចំងាយ សំរាប់ធ្វើការ download និង upload ឯកសារ ដោយប្រើ ពាក្យបញ្ជា ftp ឬក៍ sftp ។ ជាទូទៅ ពាក្យបញ្ជា ftp ត្រូវបានអនុវត្តន៍ជាមួយ sftp ។ ដូចនេះពេលណាអ្នកប្រើ ftp អ្នកក៍អាចប្រើ sftp ជំនួសបាន ។

a

. ភ្ជាប់ទៅកាន់ FTP site
ធ្វើការភ្ជាប់ទៅកាន់ ftp server ដោយប្រើពាក្យបញ្ជា ftp ដូចខាងក្រោម ៖

$ ftp IP/hostname

or

$ ftp
ftp> open IP/hostname

អ្នកអាចភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ ទៅកាន់ host ជាមួយ IP ឬក៍​ ឈ្មោះរបស់ host នោះ ពី command line ។ អ្នកអាចប្រើ ftp prompt ហើយនិងប្រើពាក្យបញ្ជាដើម្បីភ្ជាប់ទៅកាន់ remote host ។
វានិងសួររក user និង password ដើម្បី login ។ នៅលើ public domain FTP server អ្នកអាចប្រើ username “anonymous” ជាមួយនិង អាសយដ្ឋាន Email ហើយនិង password ដើម្បីភ្ជាប់ ។
. ប្រើ ftp ដើម្បី download ឯកសារ
ប្រើពាក្យបញ្ជា get ដើម្បី download ឯកសារ ពី remote ftp server ៖

ftp> get FILENAME

អ្នកត្រូវមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បី download យកឯកសារនោះ ដូចជា ៖ binary ឬក៍ ascii mode ។ ប្រើ ascii mode ដើម្បី transfer text file និង binary mode សំរាប់គ្រប់ files ទាំងអស់ ។
អ្នកអាច download និង​ save ឈ្មោះ files ផ្សេងពីឈ្នោះដើម ។ ឧទាហរណ៍ download file ឈ្មោះ index.html និង save ឈ្មោះជា my.html នៅលើ local server ។

ftp> get index.html my.html
Fetching /home/groups/index.html to my.html
/home/groups/index.html 100% 2886 1.4KB/s 00:02

. ប្ដូរ mode ftp ទៅជា ascii ឬក៍ binary
ចូលទៅកាន់ ftp Ascii mode ៖

ftp> ascii
200 Type set to A.

ចូលទៅកាន់ ftp binary mode ៖

ftp> binary
200 Type set to I.

. upload file ទៅកាន់ ftp server
ប្រើពាក្យបញ្ជា put ដើម្បី upload file ទៅកាន់ remote ftp server ៖

ftp> put filename

. ផ្លាស់ប្ដូរ remote និង local directory
ជាផ្នែកមួយពី​ ការ download និង upload file អ្នកប្រហែលជាចង់ផ្លាស់ប្ដូរទាំង local និង remote directory ។ អ្នកអាចប្រើ cd និង lcd ។
ប្រើពាក្យបញ្ជា cd ដើម្បីប្ដូរ current directory នៅក្នុង remote server ៖

ftp> pwd
257 “/myftpserver” is current directory.
ftp> cd dir1
250 CWD command successful. “/myftpserver/dir1” is current directory.
ftp> pwd
257 “/myftpserver/dir1” is current directory.

ប្រើពាក្យបញ្ជា lcd ដើម្បីប្ដូរ current directory នៅក្នុង local server ៖

ftp>
$ pwd
/home/sathiya/FTP
$ exit
exit
ftp> lcd /tmp
Local directory now /tmp
ftp> !
$ pwd
/tmp

. បង្ហាញ content របស់ remote directory ពី FTP
ដោយប្រើ command ls / dir

ftp> ls

. FTP help
វាយ help ឬក៍ ? ដើម្បីបង្ហាញពីឈ្មោះ command ftp ៖

ftp> help COMMAND

. ប្រើ command mget ដើម្បី download multi files
mget សំរាប់ download multi files ពី ftp server ។ អ្នកអាចប្រើសញ្ញា ‘*’ ដើម្បី download multi files ដូចជា *.html វានិង download គ្រប់ files html ទាំងអស់ ។

ftp> mget *.html
Fetching /ftptest/features.html to features.html
/ftptest/features.html 100% 2256 2.2KB/s 00:01
Fetching /ftptest/index.html to index.html
/ftptest/index.html 100% 2886 2.8KB/s 00:01
Fetching /ftptest/othertools.html to othertools.html
/ftptest/othertools.html 100% 2282 2.2KB/s 00:01
Fetching /ftptest/samplereport.html to samplereport.html
/ftptest/samplereport.html 100% 15KB 7.3KB/s 00:02
Fetching /ftptest/usage.html to usage.html
/ftptest/usage.html 100% 2340 2.3KB/s 00:01

ដើម្បីបង្ហាញឈ្មោះ files មុនពេល download អ្នកអាចប្រើ command mls ៖

ftp> mls *.html –
/ftptest/features.html
/ftptest/index.html
/ftptest/othertools.html
/ftptest/samplereport.html
/ftptest/usage.html

. Upload multi files ជាមួយ command mput
ប្រើ mput ដើម្បី upload multi files ជាមួយគ្នា ។ វាដំណើរការដូចជា mget command ដែរ ។ ឧទាហរណ៍ ខាងក្រោមនេះ និង upload file *.html ទាំងអស់ ពី local server ទៅកាន់ remote server ៖

ftp> mput *.html

១០. Close ftp connection
ជាមួយ ftp prompt អ្នកអាចភ្ជាប់ ទៅកាន់ server ផ្សេងទៀតបាន ក្នុងករណីនេះ អ្នកអាចប្រើ close command ៖

ftp> open ftp.your_server.com
Already connected to NNN.com, use close first.
ftp> close
221 Goodbye.
ftp> open ftp.your_server.com

មេរៀនទី៦: Command បញ្ជា cd

 

មេរៀនទី៦: Command បញ្ជា cd របស់ Linux

a

 

ចំនុចទី១ . ប្រើ CDPATH ដើម្បីកំណត់មូលដ្ឋាននៃកន្សោមឯកសារ (base directory សំរាប់ពាក្យ cd
បើសិនជាអ្នកប្រើ cd សំរាប់ subdirectories អ្នកអាចប្រើប្រាស់ដោយតាងអថេរ CDPATH សំរាប់ធ្វើជា parent directory ហើយប្រើ cd សំរាប់ចូលទៅកាន់ subdirectories ដូចខាងក្រោម ៖

[root@chaitik sokun]# pwd
/home/sokun
[root@chaitik sokun]# cd asterisk
-bash: cd: asterisk: No such file or directory
[Note: This is looking for mail directory under current directory]
[root@chaitik sokun]# export CDPATH=/etc
[root@chaitik sokun]# cd asterisk
/etc/asterisk
[Note: This is looking for mail under /etc and not under current directory]
[root@chaitik asterisk]# pwd
/etc/asterisk

ដើម្បីប្ដូរមួយរយៈ យើងអាចបន្ថែមexport CDPATH=/etc ទៅកាន់~/.bash_profile របស់អ្នក ។
ចំនុចទី២ . ប្រើ cd alias
សំរាប់ ទំរង់ long directory បើសិនជាអ្នកចង់ត្រឡប់មកកាន់ directory​ មុនបន្ទាប់ អ្នកអាចប្រើ cd ..\..\ ជាមួយ ពហុ ..\’s វាអាស្រយ័ទៅលើចំនួន directories ដែលអ្នកចង់រក ។

[root@chaitik ~]# mkdir -p /tmp/very/long/directory/structure/that/is/too/deep
[root@chaitik ~]# cd /tmp/very/long/directory/structure/that/is/too/deep
[root@chaitik deep]# pwd
/tmp/very/long/directory/structure/that/is/too/deep
[root@chaitik deep]# cd ../../../../
[root@chaitik structure]# pwd
/tmp/very/long/directory/structure
[root@chaitik structure]#

ដើម្បីធ្វើការជំនួសនៃការប្រើ cd ../../../.. យើងអាចតាងអថេរដូចខាងក្រោម ៖
ទីមួយយើងអាចតាងអថេរដោយប្រើសញ្ញា ‘.’ ៖

[root@chaitik structure]# alias ..=”cd ..”
[root@chaitik structure]# alias …=”cd ../..”
[root@chaitik structure]# alias ….=”cd ../../..”
[root@chaitik structure]# alias …..=”cd ../../../..”
[root@chaitik structure]# alias ……=”cd ../../../../..”
[root@chaitik structure]# cd /tmp/very/long/directory/structure/that/is/too/deep
[root@chaitik deep]# …..
[Note: use ….. (five dots) to go up 4 directory level]
[root@chaitik structure]# pwd
/tmp/very/long/directory/structure
[root@chaitik structure]#

ទីពីរយើងអាចតាងអថេរដោយប្រើ ‘cd ..’ ៖

[root@chaitik structure]# alias cd..=”cd ..”
[root@chaitik structure]# alias cd…=”cd ../..”
[root@chaitik structure]# alias cd….=”cd ../../..”
[root@chaitik structure]# alias cd…..=”cd ../../../..”
[root@chaitik structure]# alias cd……=”cd ../../../../..”
[root@chaitik structure]# cd /tmp/very/long/directory/structure/that/is/too/deep
[root@chaitik deep]# cd …..
-bash: cd: …..: No such file or directory
[root@chaitik deep]# cd…..
[Note: use cd….. to go up 4 directory level]
[root@chaitik structure]# pwd
/tmp/very/long/directory/structure
[root@chaitik structure]#

ចំនុចទី៣ . ប្រើប្រាស់ mkdir និង cd
ពេលខ្លះអ្នកអាចបង្កើត directory ថ្មី ហើយអ្នកប្រើ cd ដើម្បីចូលទៅកាន់ directory នោះ ដូចខាងក្រោម ៖

[root@chaitik ~]# mkdir -p /tmp/subdir1/subdir2/subdir3
[root@chaitik ~]# cd /tmp/subdir1/subdir2/subdir3
[root@chaitik subdir3]# pwd
/tmp/subdir1/subdir2/subdir3
[root@chaitik subdir3]#

អ្នកអាចបន្ថែម scripts ទៅកាន់ .bash_profile ហើយនិង re-login ៖

[root@chaitik ~]# mkdircd /tmp/subdir1/subdir2/subdir3
-bash: mkdircd: command not found
[root@chaitik ~]# vi .bash_profile
បន្ថែម script
function mkdircd () { mkdir -p “$@” && eval cd “\”\$$#\””; }
[root@chaitik ~]# mkdircd /tmp/subdir1/subdir2/subdir3
-bash: mkdircd: command not found
[root@chaitik ~]# exit

re-login ម្ដងទៀត

[root@chaitik ~]# mkdircd /tmp/subdir1/subdir2/subdir3
[root@chaitik subdir3]# pwd
/tmp/subdir1/subdir2/subdir3
[root@chaitik subdir3]#

 ចំនុចទី . ប្រើ “cd -” សំរាប់ចូលទៅកាន់ directories ពីរចុងក្រោយ ដូចខាងក្រោម ៖

# cd /tmp/very/long/directory/structure/that/is/too/deep
# cd /tmp/subdir1/subdir2/subdir3

# cd –
# pwd
/tmp/very/long/directory/structure/that/is/too/deep

# cd –
# pwd
/tmp/subdir1/subdir2/subdir3

# cd –
# pwd
/tmp/very/long/directory/structure/that/is/too/deep

ចំនុចទី . ប្រើ dirs, pushd និង popd
ពាក្យបញ្ជាបីនេះ ប្រើនៅក្នុងឧទាហរណ៍ដូចខាងក្រោម ៖
– dirs: សំរាប់បង្ហាញ directory stack
– pushd: សំរាប់ Push directory ចូលទៅកាន់ stack
– popd: សំរាប់ Pop directory ចេញពី stack ហើយប្រើ cd ​ចូលទៅកាន់វា
Dirs តែងតែបង្ហាញពី directory បច្ចុប្បន្ន ដោយភ្ជាប់ជាមួយខ្លឹមសារនៃ stack ទោះជា directory stack នៅទំនេរក៍ដោយ ។ ពាក្យ dirs នៅតែបង្ហាញ directory បច្ចុប្បន្ន ដូចខាងក្រោម ៖

# popd
-bash: popd: directory stack empty

# dirs
~
# pwd
/home/ramesh

តើការប្រើ pushd និង popd យ៉ាងដូចម្ដេច ? ជាដំបូងយើងនិងបង្កើត directories បណ្ដោះអាសន្នមួយចំនួន រួចហើយ push ពូកវាទៅកាន់ directory stack ដូចខាងក្រោម ៖

# mkdir /tmp/dir1
# mkdir /tmp/dir2
# mkdir /tmp/dir3
# mkdir /tmp/dir4

# cd /tmp/dir1
# pushd .

# cd /tmp/dir2
# pushd .
# cd /tmp/dir3
# pushd .

# cd /tmp/dir4
# pushd .

# dirs
/tmp/dir4 /tmp/dir4 /tmp/dir3 /tmp/dir2 /tmp/dir1
[Note: The first directory (/tmp/dir4) of the dir command output is always
the current directory and not the content from the stack.]

directory ចុងក្រោយដែលយើងបាន push ទៅកាន់ stack វានិងស្ថិតនូវខាងលើបំផុត (top) ។ ពេលដែលអ្នកប្រើ popd វានិងប្រើ cd ទៅកាន់ top directory entry នៅក្នុង stack រួចហើយ លុបវាចេញពី stack នេះ ។ ដូចបាន បង្ហាញខាងលើ​ នេះ directory ចុងក្រោយ និងត្រូវាបាន push ចេញ ទៅកាន់ stack គឺ /tmp/dir4 ។ ដូចនេះនិង ប្រើ popd នោះវា cd ទៅកាន់ /tmp/dir4 និងលុបវាចេញពី directory stack ដូចបង្ហាញខាងក្រោម ៖

# popd
# pwd
/tmp/dir4

[Note: After the above popd, directory Stack Contains:
/tmp/dir3
/tmp/dir2
/tmp/dir1]

# popd
# pwd
/tmp/dir3

[Note: After the above popd, directory Stack Contains:

/tmp/dir2
/tmp/dir1]

# popd
# pwd
/tmp/dir2
[Note: After the above popd, directory Stack Contains: /tmp/dir1]

# popd
# pwd
/tmp/dir1

[Note: After the above popd, directory Stack is empty!]

# popd
-bash: popd: directory stack empty

ចំនុចទី . ប្រើ “shopt -s cdspell”
យើងប្រើ shopt -s cdspell ដើម្បីកែប្រែ typos នៅក្នុងពាក្យបញ្ជា cd ដូចបង្ហាញខាងក្រោមនេះ ៖

# cd /etc/mall
-bash: cd: /etc/mall: No such file or directory

# shopt -s cdspell
# cd /etc/mall
# pwd
/etc/mail
[Note: By mistake, when I typed mall instead of mail, cd corrected it automatically]

មេរៀនទី៧: Command VI និង VIM

មេរៀនទី៧: រក្សាទុកនិងបើកឯកសារពាក្យបញ្ជា VI និង VIM

ប្រើពាក្យបញ្ជា VIM នេះ ដើម្បីរក្សា និង ពិនិត្យមើល ខ្លឹមសារឡើងវិញរបស់ឯកសារ ។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះ និងបង្ហាញ ដំណើរការរក្សាទុក និង ត្រួតពិនិត្យដោយប្រើពាក្យបញ្ជា VI និង VIM ។ជាមួយពាក្យបញ្ជា VIM អាចមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការរក្សារទុកនិងពិនិត្យមើលឡើងវិញ ៖
១. ចាប់ផ្ដើមរក្សារទុកដោយ pressing q
២. ដំណើរការកែសំរួល និង​សកម្មភាព នៅខាងក្នុង VIM
៣. បញ្ឈប់ការរក្សារទុកដោយ pressing q
៤. ពិនិត្យមើលឡើងវិញនៅខ្លឹមសារឯកសារ ដែលបានរក្សារទុក ដោយ pressing @ ភ្ជាប់ជាមួយឈ្មោះ
៥. ជំនួសច្រើនដងដោយប្រើ press : NN @ ភ្ជាប់ជាមួយឈ្មោះ NN គឺបង្ហាញពីចំនួន

a
ប្រើ VIM ដើម្បីរៀបចំខ្លឹមសារតាមលំដាប់នៃឯកសារ

. ចាប់ផ្ដើមប្រើហ្វាល sequence-test.txt ដើម្បីរៀបចំតាមលំដាប់

$ vim sequence-test.txt
. ចូលទៅកាន់​ insert mode និង type “1 .”
Type: Esc i followed by 1.

$ vim sequence-test.txt

. Start the Recording and store it in register a.
Type: Esc q ភ្ជាប់ជាមួយ a
q មានន័យថា ចាប់ផ្ដើមរកត់ត្រា
a មានន័យថា រក្សារទុកក្នុងពេលកត់ត្រា
ពេលដែលអ្នកវាយ q a វានិងបង្ហាញ “recording”​ នៅខាងក្រោម
. ថតចំលងពីបន្ទាត់ទី១ ទៅកាន់បន្ទាត់ទី២
Type: Esc yy ភ្ចាប់ជាមួយ p

  • yy will copy the current line
  • p will paste the line that was just copied

$ vim sequence-test.txt

. ការបង្កើនចំនួន
ប្រើ Control a

$ vim sequence-test.txt
. បញ្ឈប់ការកត់ត្រា
ប្រើ q
វាយអក្សរ q ដើម្បីបញ្ឈប់ការកត់ត្រា
. កត់ត្រាសារឡើងវិញចំនួន ៩៨​ ដង
ប្រើ 98@a
– ប្រើ 98@a វាកត់ត្រាសារឡើងវិញចំនួន ៩៨ ដង
– @a ប្រើ a ចំនួនមួយដង
ឧទាហរណ៍ទី២ ប្រើ VIM ដើម្បីជំនួសអថេរ ផ្សេងពីគ្នា
ក្នុងឧទាហរណ៍នេះ និងបង្ហាញពីការប្រើពាក្យបញ្ជាដូចគ្នា តែការបញ្ចូលទិន្នន័យផ្សេងគ្នា

ប្រើហ្ចាល change-password.sql មុនពេលជំនួសអថេរ

$ vim change-password.sql
Annette
Warren
Anthony
Preston
Kelly
Taylor
Stiller
Dennis
Schwartz

 ក្រោពេលកត់ត្រាអថេរផ្សេងគ្នាបញ្ចូលក្នុងហ្វាល change-password.sql

$ vim change-password.sql
ALTER USER Annette IDENTIFIED BY ‘Annette’;
ALTER USER Warren IDENTIFIED BY ‘Warren’;
ALTER USER Anthony IDENTIFIED BY ‘Anthony ‘;
ALTER USER Preston IDENTIFIED BY ‘Preston’;
ALTER USER Kelly IDENTIFIED BY ‘Kelly ‘;
ALTER USER Taylor IDENTIFIED BY ‘Taylor’;
ALTER USER Stiller IDENTIFIED BY ‘Stiller’;
ALTER USER Dennis IDENTIFIED BY ‘Dennis’;
ALTER USER Schwart IDENTIFIED BY ‘Schwart’;

. បើកមើលហ្វាល change-password.sql ត្រឹមតែឈ្មោះ

$ vim change-password.sql
Annette
Warren
Anthony
Preston
Kelly
Taylor
Stiller
Dennis
Schwartz

. ចាប់ផ្ដើមកត់ត្រានិងរក្សារទុក​
ប្រើ q a
– q ចាប់ផ្ដើមកត់ត្រា
– a ចាប់ផ្ដើមរក្សារទុកក្នុងខណៈកំពុងកត់ត្រា
– ពេលដែលអ្នកប្រើ q a វានិងបង្ហាញពីព៌តមាននៃការកត់ត្រានៅ ប៊ូតុងខាងក្រោមរបស់ VI
. ប្រើ Insert Mode ដោយវាយ ALTER USER
ប្រើ I (Upper case i) ភ្ជាប់ជាមួយ “ALTER USER ”
ដាក់ចង្អុល កូនកណ្ដុរនៅកន្លែងណាមួយនៃបន្ទាត់ទី១ បន្ទាប់មកវាយ i វានិងបង្ហាញអ្នកឃ្លាទី១ នៃបន្ទាត់ ដោយប្រើ ALTER USER ។
. ថតចំលងពាក្យបន្ទាប់ ដូចជាឈ្មោះ
ប្រើ Esc w yw
– វាយ Esc បន្ទាប់មក វាយ w ដើម្បីទៅកាន់ពាក្យបន្ទាប់ ដូចជាឈ្មោះ
– yw, វានិងថតចំលងពាក្យ
. ទៅកាន់បន្ទាត់ចុងក្រោយ ដោយប្រើ IDENTIFIED BY
ប្រើ Esc A ភ្ជាប់ជាមួយ ” IDENTIFIED BY ‘”
– ប្រើ Esc និង A ដើម្បីផ្លាស់ប្ដូរទៅកាន់បន្ទាត់ចុងក្រោយបំផុត បន្ទាប់មកវាយ space
– រួចហើយវាយ IDENTIFIED BY ‘
. Paste the copied Name
ប្រើ Esc p
វាយ Esc រួចហើយវាយ p ដើម្បី Paste the copied Name
. បំពេញ quote នៅខាងចុង
ប្រើ Esc A ភ្ជាប់ជាមួយ ‘
វាយ Esc និង A ទៅកាន់បន្ទាត់ចុងក្រោយ និង វាយ ‘
. ចូលទៅកាន់បន្ទាត់បន្ទាប់និងឈប់ការកត់ត្រា
ប្រើ Esc j ភ្ជាប់ជាមួយ q
– j ទៅកាន់បន្ទាត់បន្ទាប់
– q បញ្ឈប់ការកត់ត្រា

a
. ជំនួសអថេរនៅលើបន្ទាត់
ប្រើ 8 @ a
– ជំនួសការងារនេះ ៨​ ដង ប្រើ 8 @ a
– @a ជំនួស “a” ចំនួន ១​ ដង
– 8@a ជំនួស “a” ចំនួន ៨ ដង

 

មេរៀនទី៨: ប្រើ Command បញ្ជា grep

មេរៀនទី៨: សារ:ប្រយោជន៍ប្រើប្រាស់ Command បញ្ជា grep

ពាក្បបញ្ជានេះ វាមានសារៈប្រយោជន៍ ដល់អ្នកជំនាញ ក្នុងការប្រើប្រាស់ លីនុច ។
ជាដំបូង យើងបង្កើត ហ្វាល demo_file ដើម្បីប្រើប្រាស់ ជាមួយ ពាក្យបញ្ជា grep ៖
a$ cat demo_file
THIS LINE IS THE 1ST UPPER CASE LINE IN THIS FILE.
this line is the 1st lower case line in this file.
This Line Has All Its First Character Of The Word With Upper Case.
Two lines above this line is empty.
And this is the last line.

. ស្វែងរក ពាក្យ (string) នៅក្នុង ហ្វាលឯក (single file)

មូលដ្ឋានគ្រឹះ នៃការប្រើពាក្យបញ្ជា grep នេះ គឺ ដើម្បីស្វែងរក ពាក្យ (string) ណាមួយ នៅក្នុង ហ្វាល ដូចខាងក្រោម​នេះ ៖

Syntax:
grep “literal_string” filename

$ grep “this” demo_file
this line is the 1st lower case line in this file.
Two lines above this line is empty.

. ត្រួតពិនិត្យ ពាក្យ (string) នៅក្នុងពហុហ្វាល

Syntax:
grep “string” FILE_PATTERN

នេះក៍ជា មូលដ្ឋានគ្រឹះ មួយដែរ នៃការប្រើប្រាស់ ពាក្យបញ្ជានេះ ។ ក្នុងឧទាហរណ៍នេះ យើងនិងថតចំណង ហ្វាល demo_file ទៅកាន់ demo_file1 បន្ទាប់មក ប្រើ grep ដើម្បីស្វែងរក ពាក្យ នៅក្នុង ពហុហ្វាល ដូចខាងក្រោម ៖

$ cp demo_file demo_file1
$ grep “this” demo_*
demo_file:this line is the 1st lower case line in this file.
demo_file:Two lines above this line is empty.
demo_file:And this is the last line.
demo_file1:this line is the 1st lower case line in this file.
demo_file1:Two lines above this line is empty.
demo_file1:And this is the last line.

. ប្រើពាក្យបញ្ជាជាមួយ ជំរើស grep -i

Syntax:
grep -i “string” FILE

ជាមួយនិង ជំរើសនេះ យើងអាចស្វែងរក string/pattern ។ ដូច្នេះ វាអាចស្វែងរក ពាក្យ ដូចជា “the”, “THE” ហើយនិង “The” ដូចខាងក្រោម ៖

$ grep -i “the” demo_file
THIS LINE IS THE 1ST UPPER CASE LINE IN THIS FILE.
this line is the 1st lower case line in this file.
This Line Has All Its First Character Of The Word With Upper Case.
And this is the last line.

. ស្វែងរកកន្សោមនៃ ពាក្យ នៅក្នុង ហ្វាល

Syntax:
grep “REGEX” filename

ជាមួយជំរើសនេះ វាត្រូវបានគេ ប្រើប្រាស់ច្រើន ក្នុងការស្វែងរក កន្សោមនៃពាក្យ នៅក្នុងឧទាហរណ៍ខាងក្រោម នេះ និងស្វែងរក កន្សោមនៃពាក្យចាប់ផ្ដើមពី ពាក្យ “lines” និង​ បញ្ចប់ជាមួយពាក្យ “empty”​ ដែលមាននៅក្នុង ហ្វាល demo_file ៖

$ grep “lines.*empty” demo_file
Two lines above this line is empty.

. ត្រួតពិនិត្យពាក្យពេញ ឬក៍ not for sub-strings ដោយប្រើ grep -w
ក្នុងឧទាហរណ៍ ខាងក្រោមនេះ និងបង្ហាញពីការស្វែងរក ពាក្យ “is” ដោយប្រើពាក្យបញ្ជា grep ។ ពេលដែល អ្នក ស្វែងរក ពាក្យ “is” ដោយគ្មានជំរើសអ្វី វានិងបង្ហាញ “is” “his”, “this” វាមានន័យថា substring គឺ “is” ៖

$ grep -i “is” demo_file
THIS LINE IS THE 1ST UPPER CASE LINE IN THIS FILE.
this line is the 1st lower case line in this file.
This Line Has All Its First Character Of The Word With Upper Case.
Two lines above this line is empty.
And this is the last line.

ជាមួយ ឧទាហរណ៍ បន្តទៀតនេះ យើងនិងប្រើជំរើស grep -iw ដើម្បីស្វែងរកពាក្យ “is” ៖

$ grep -iw “is” demo_file
THIS LINE IS THE 1ST UPPER CASE LINE IN THIS FILE.
this line is the 1st lower case line in this file.
Two lines above this line is empty.
And this is the last line.

៦. បង្ហាញបន្ទាត់before/after/around​ ដោយប្រើជំរើសgrep -A, -B and -C
អ្នកប្រើ grep ជាមួយហ្វាលដែលមានទំហំធំវានិងមានសារៈប្រយោជន៍ដើម្បីបង្ហាញបន្ទាត់ មួយចំនួន នៅខាងក្រោយ។ ដូច្នេះអ្នកអាចប្រើgrep មិនត្រឹមតែបង្ហាញពីបន្ទាត់ដែលបានស្វែងរកប៉ុណ្ណោះទេ តែវាអាចបង្ហាញពីបន្ទាត់ដែលនួវជុំវិញដូចជា the lines after/before/ around ។
ឧទាហរណ៍ខាងក្រោមនេះនិងបង្កើតហ្វាលឈ្មោះdemo_text ៖

$ cat demo_text
4. Vim Word Navigation
You may want to do several navigation in relation to the words, such as:
* e – go to the end of the current word.
* E – go to the end of the current WORD.
* b – go to the previous (before) word.
* B – go to the previous (before) WORD.
* w – go to the next word.
* W – go to the next WORD.
WORD – WORD consists of a sequence of non-blank characters, separated with white space.
word – word consists of a sequence of letters, digits and underscores.
Example to show the difference between WORD and word
* 192.168.1.1 – single WORD
* 192.168.1.1 – seven words.

.១បង្ហាញN បន្ទាត់បន្ទាប់ពីរកឃើញពាក្យN lines after match
ប្រើជំរើស -A ដើម្បីបង្ហាញN បន្ទាត់៖

Syntax:
grep -A <N> “string” FILENAME

ជាឧទាហរណ៍បង្ហាញ៣បន្ទាត់បន្ទាប់ពីរកឃើញពាក្យ៖

$ grep -A 3 -i “example” demo_text
Example to show the difference between WORD and word
* 192.168.1.1 – single WORD
* 192.168.1.1 – seven words.

.២បង្ហាញN បន្ទាត់មុនពេលដែលរកឃើញពាក្យ N lines before match
ប្រើជំរើស -B ដើម្បីបង្ហាញN បន្ទាត់៖

Syntax:
grep -B <N> “string” FILENAME

$ grep -B 2 “single WORD” demo_text
Example to show the difference between WORD and word

* 192.168.1.1 – single WORD

.៣បង្ហាញN បន្ទាត់ក្នុងពេលដែលកំពុងរកពាក្យ N lines around match
ប្រើជំរើស -C ដើម្បីបង្ហាញពីបន្ទាត់ទាំងbefore & after ៖

$ grep -C 2 “Example” demo_text
word – word consists of a sequence of letters, digits and underscores.

Example to show the difference between WORD and word

* 192.168.1.1 – single WORD

. ស្វែងរកដោយប្រើGREP_OPTIONS
ប្រើgrep ដើម្បីបង្ហាញគ្រប់បន្ទាត់ពីហ្វាលជាមួយ pattern / string ។បើសិនជាអ្នកចង់ធ្វើការកត់សំគាល់
ផ្នែកណាមួយនៅគ្រប់បន្ទាត់ដូច្នេះយើងអាចជំរើសនេះ។

$ export GREP_OPTIONS=’–color=auto’ GREP_COLOR=’100;8′

$ grep this demo_file
this line is the 1st lower case line in this file.
Two lines above this line is empty.
And this is the last line.

. ប្រើជំរើសgrep -r ដើម្បីស្វែងរកគ្រប់ហ្វាល
ពេលដែលអ្នកចង់ស្វែងរកគ្រប់ហ្វាល​ ទាំងអស់ជាមួយនិងកន្សោមហ្វាលដែលកំពុងស្ថិតនៅនិងកន្សោមហ្វាលរង
យើងត្រូវប្រើជំរើស -r ។ឧទាហរណ៍ខាងក្រោមនេះនិងស្វែងរកពាក្យ“ramesh” ពី​ គ្រប់ហ្វាលដែលកំពុងស្ថិតនៅនិងកន្សោមហ្វាលរង

$ grep -r “ramesh” *

. ប្រើជំរើសgrep -v
ប្រើជំរើសនេះដើម្បីបង្ហាញបន្ទាត់ណាដែលមិនមានstring/pattern​ ដែលបានកំណត់។

$ grep -v “go” demo_text
4. Vim Word Navigation

You may want to do several navigation in relation to the words, such as:

WORD – WORD consists of a sequence of non-blank characters, separated with white space.
word – word consists of a sequence of letters, digits and underscores.

Example to show the difference between WORD and word

* 192.168.1.1 – single WORD
* 192.168.1.1 – seven words.

១០. បង្ហាញបន្ទាត់ជាមួយstring/pattern ដែលរកមិនឃើញ

Syntax:
grep -v -e “pattern” -e “pattern”

$ cat test-file.txt
a
b
c
d
$ grep -v -e “a” -e “b” -e “c” test-file.txt
d

១១. ប្រើជំរើស grep -c ដើម្បីរាប់ចំនួនបន្ទាត់នៃការស្វែងរកពាក្យ

ពេលដែលអ្នកចង់ រាប់ចំនួនបន្ទាត់ នៃការស្វែងរក ពាក្យ ឬក៍ឃ្លា យើងអាចប្រើជំរើស -c ដូចខាងក្រោម ៖

Syntax: grep -c “pattern” filename
$ grep -c “go” demo_text 6

ឬក៍យើងអាច រាប់ចំនួនបន្ទាត់ នៃឃ្លានិមួយៗ ៖

$ grep -c this demo_file 3

ឬក៍យើងអាច រាប់ចំនួនបន្ទាត់ ដែលមិនមែនជារបស់ឃ្លានោះ ៖

$ grep -v -c this demo_file 4

១២. ប្រើជំរើស grep -c ដើម្បីបង្ហាញត្រឹមតែឈ្មោះនៃពាក្យ

$ grep -l this demo_* demo_file demo_file1

១៣. បង្ហាញត្រឹមតែពាក្យ

ដោយប្រើជំរើស grep -o ដើម្បីស្វែងរក ៖

$ grep -o “is.*line” demo_file
is line is the 1st lower case line is line is is the last line

១៤. បង្ហាញត្រឹមតែទីតាំងនៃបន្ទាត់

ដោយប្រើជំរើស grep -o -p ដើម្បីស្វែងរក ៖

Syntax: grep -o -b “pattern” file
$ cat temp-file.txt 12345 12345
$ grep -o -b “3” temp-file.txt 2:3 8:3

១៥. បង្ហាញត្រឹមតែចំនួនបន្ទាត់

ដោយប្រើជំរើស grep -n ដើម្បីស្វែងរក ៖

$ grep -n “go” demo_text
5: * e – go to the end of the current word.
6: * E – go to the end of the current WORD.
7: * b – go to the previous (before) word.
8: * B – go to the previous (before) WORD.
9: * w – go to the next word.
10: * W – go to the next WORD.

 

មេរៀនទី៩: Command ប្រើញឹកញាប់

មេរៀនទី៩: បញ្ជា Command ដែលប្រើប្រាស់ញឹកញាប់  Linux/Unix

a

. ពាក្យបញ្ជា ‘ tar ‘
បង្កើត បណ្ដុំឯកសារ ជាមួយ ពាក្យបញ្ជា ‘ tar ‘ ៖

$ tar cvf archive_name.tar dirname/

ពន្លា បណ្ដុំឯកសារ ជាមួយ ពាក្យបញ្ជា ‘ tar ‘ ៖

$ tar xvf archive_name.tar

ត្រួតពិនិត្យ បណ្ដុំឯកសារឡើងវិញ ៖

$ tar tvf archive_name.tar

សូមស្វែងរក អានអត្ថបទអំពី ពាក្យបញ្ជា ‘ tar ‘ នៅក្នុង អត្ថបទមុនៗ ។
. ពាក្យបញ្ជា ‘grep’
ស្វែងរកពាក្យ ដែលចង់បាន នៅក្នុង ឯកសារ ៖

$ grep -i “the” demo_file

បង្ហាញពាក្យដែលចង់បាន យ៉ាងច្រើនចំនួន ៣ បន្ទាត់ ៖

$ grep -A 3 -i “example” demo_text

ស្វែងរកពាក្យទាំងអស់ ដែលនៅក្នុងឯកសារ ៖

$ grep -r “ramesh” *

ខ្ញុំនិងបង្ហាញជូនលំអិត នៅអត្ថបទខាងក្រោយ សូមអរគុណ ។
. ពាក្យបញ្ជា ‘find’
ស្វែងរកឯកសារ ជាមួយនិងឈ្មោះរបស់វា ៖

# find -iname “MyCProgram.c”

ប្រតិបត្តពាក្យបញ្ជា នៅលើឯកសារដែលបានស្វែងរក ៖

$ find -iname “MyCProgram.c” -exec md5sum {} \;

ស្វែងរករាល់ ឯកសារទទេ (empty files) ៖

# find ~ -empty

សូមស្វែងរក អានអត្ថបទអំពី ពាក្យបញ្ជា ‘find’ នៅក្នុង អត្ថបទមុនៗ ។
. ពាក្យបញ្ជា ‘ssh’
Login ទៅកាន់ host ពីចំងាយ ៖

ssh -l jsmith remotehost.example.com

Debug ssh client

ssh -v -l jsmith remotehost.example.com

បង្ហាញកំណែ ssh client ៖

$ ssh -V

OpenSSH_3.9p1, OpenSSL 0.9.7a Feb 19 2003

ខ្ញុំនិងបង្ហាញជូនលំអិត នៅអត្ថបទខាងក្រោយ សូមអរគុណ ។
. ពាក្យបញ្ជា ‘sed’
ពេលដែលអ្នក ថតចំលង ឯកសារ ពី DOC ទៅកាន់ Unix វានិងមាន \r\n នៅចុងបន្ទាត់នៃឯកសារ ។
ដូច្នេះយើងប្រើពាក្យបញ្ជានេះ ដើម្បីផ្លាស់ប្ដូរទំរង់ឯកសារ ពី DOC ទៅកាន់ Unix ។

$sed ‘s/.$//’ filename

បង្ហាញខ្លឹមសារ នៃអត្ថបទតាមលំដាប់ ៖

$ sed -n ‘1!G;h;$p’ thegeekstuff.txt

បន្ថែមលេខរៀងបន្ទាត់ ៖

$ sed ‘/./=’ thegeekstuff.txt | sed ‘N; s/\n/ /’

. ពាក្យបញ្ជា awk
លុបបន្ទាត់ត្រួតគ្នា ៖

$ awk ‘!($0 in array) { array[$0]; print }’ temp

បង្ហាញ uid និង gid ដែលដូចគ្នាពី ឯកសារ /etc/passwd ៖

$awk -F ‘:’ ‘$3==$4’ passwd.txt

បង្ហាញត្រឹមតែពាក្យកំណត់ ពីឯកសារ employee.txt ៖

$ awk ‘{print $2,$5;}’ employee.txt

. ពាក្យបញ្ជា vim
ចូលទៅកាន់បន្ទាត់ទី ១៤៣ ក្នុងឯកសារ filename.txt ៖

$ vim +143 filename.txt

ចូលទៅកាន់ ពាក្យកំណត់ដំបូង search-term ក្នុងឯកសារ filename.txt ៖

$ vim +/search-term filename.txt

ត្រឹមតែអាន ឯកសារ /etc/passwd ៖

$ vim -R /etc/passwd

. ពាក្យបញ្ជា diff ប្រៀបធៀបពីរឯកសារ ដោយមិនគិតពី space ៖

# diff -w name_list.txt name_list_new.txt 2c2,3 < John Doe — > John M Doe > Jason Bourne

. ពាក្យបញ្ជា sort
អានឯកសារ ពីលំដាប់បន្ទាត់ខាងក្រោមទៅខាងលើ នៃឯកសារ ៖

$ sort names.txt

អានឯកសារ ពីលំដាប់បន្ទាត់ខាងលើចុះទៅខាងក្រោម នៃឯកសារ ៖

$ sort -r names.txt

អានឯកសារ /etc/passwd ត្រឹមតែ ៣ ចំនុចកំណត់ ៖

$ sort -t: -k 3n /etc/passwd | more

១០. ពាក្យបញ្ជា export
បើសិនជា ម៉ាស៊ីនមេ របស់បានដំឡើង ORACLE អ្នកអាចប្រើពាក្យបញ្ជានេះដើម្បីពិនិត្យមើល
environment ដែលទាក់ទងជាមួយ ORACLE ៖

$ export | grep ORACLE

declare -x ORACLE_BASE=”/u01/app/oracle” declare -x ORACLE_HOME=”/u01/app/oracle/product/10.2.0″ declare -x ORACLE_SID=”med” declare -x ORACLE_TERM=”xterm”

សូមប្ដូរពាក្យ ORACLE ទៅពាក្យអ្វីមួយ ដែលអ្នកចង់ត្រួតពិនិត្យ ។ តាងអថេរ នៅក្នុង environment ៖

$ export ORACLE_HOME=/u01/app/oracle/product/10.2.0

១១. ពាក្យបញ្ជា xargs
ប្រើសំរាប់ ឯកសារថតចំឡងរូបភាព ៖

# ls *.jpg | xargs -n1 -i cp {} /external-hard-drive/directory

ស្វែងរកឯកសាររូបភាព ដែលមានៅក្នុងប្រពន្ធ័ លីនុច និង យូនិច ហើយនិងបណ្ដុំឯកសារ ៖

# find / -name *.jpg -type f -print | xargs tar -cvzf images.tar.gz

ប្រើសំរាប់ទាញយក រាល់ url ទាំងអស់ ដែលមាននៅក្នុង url-list ៖

# cat url-list.txt | xargs wget –c

១២. ពាក្យបញ្ជា ls
ប្រើសំរាប់បង្ហាញ ពីទំហំនៃឯកសារ (e.g. KB, MB etc.,) នៅក្នុងគ្រប់ទំរង់ ៖

$ ls -lh

-rw-r—– 1 ramesh team-dev 8.9M Jun 12 15:27 arch-linux.txt.gz

ប្រើ ls -ltr សំរាប់បង្ហាញពីការរៀបចំឯកសារ តាមលំដាប់ នៃពេលវេលាផ្លាស់ប្ដូរចុងក្រោយបំផុត ( Last Modified Time) ៖

$ ls -ltr

បង្ហាញកន្សោមឯកសារ និង ឯកសារ តាមលំដាប់ ដោយប្រើ ls -F

[root@chaitik ~]# ls -F

anaconda-ks.cfg chanro install.log install.log.syslog rpmbuild/
[root@chaitik ~]#

១៣. ពាក្យបញ្ជា pwd
pwd ប្រើសំរាប់បង្ហាញពីដំណើរការរបស់កន្សោមឯកសារ ។ ហើយអ្វីដែលល្អជាងនេះគឺប្រើសំរាប់បង្ហាញពីទីតាំងបច្ចុប្បន្ន និង ឈ្មោះនៃកន្សោមឯកសារនោះ ៖

[root@chaitik man1]# pwd

/usr/local/apache2/php/php/man/man1
[root@chaitik man1]#

១៤. ពាក្យបញ្ជា cd
ប្រើcd សំរាប់កំណត់ការផ្លាស់ប្ដូរ រវាងទីតាំងកន្សោមឯកសារពីរ ចុងក្រោយបំផុត ៖

[root@chaitik php]# pwd

/usr/local/apache2/php
[root@chaitik php]# cd –
/root
[root@chaitik ~]# cd –
/usr/local/apache2/php
[root@chaitik php]#

១៥. ពាក្យបញ្ជា gzip
ប្រើសំរាប់បង្កើតឯកសារបន្នែន *.gz ៖

[root@chaitik ~]# touch test.txt
[root@chaitik ~]# gzip test.txt
[root@chaitik ~]# ls -F test.txt.gz
test.txt.gz
[root@chaitik ~]#

ប្រើសំរាប់ពន្លា ពី ឯកសារបន្នែន *.gz ៖

[root@chaitik ~]# ls -F test.txt.gz

test.txt.gz
[root@chaitik ~]# gzip -d test.txt.gz
[root@chaitik ~]# ls -F test.txt
test.txt
[root@chaitik ~]#

ប្រើ gzip -l សំរាប់បង្ហាញ រាល់ឯកសារបន្នែន ៖
[root@chaitik ~]# ls -F test*

test2.txt.gz test.txt.gz
[root@chaitik ~]# gzip -l *.gz
compressed uncompressed ratio uncompressed_name
41 11 -18.2% test2.txt
29 0 0.0% test.txt
70 11 -290.9% (totals)
[root@chaitik ~]#

១៦. ពាក្យបញ្ជា bzip2
ប្រើសំរាប់បង្កើត ឯកសារបន្នែន *.bz2 ៖

[root@chaitik ~]# touch hello.txt

[root@chaitik ~]# ls -altrh hello.txt
-rw-r–r–. 1 root root 0 Aug 16 08:49 hello.txt
[root@chaitik ~]# bzip2 hello.txt
[root@chaitik ~]# ls -altrh hello.txt.bz2
-rw-r–r–. 1 root root 14 Aug 16 08:49 hello.txt.bz2
[root@chaitik ~]#

ប្រើសំរាប់ ពន្លា ឯកសារបន្នែន *.bz2 ៖

[root@chaitik ~]# ls -altrh hello.txt.bz2

-rw-r–r–. 1 root root 14 Aug 16 08:49 hello.txt.bz2
[root@chaitik ~]# bzip2 -d hello.txt.bz2
[root@chaitik ~]# ls -altrh hello.txt
-rw-r–r–. 1 root root 0 Aug 16 08:49 hello.txt
[root@chaitik ~]#

១៧. ពាក្យបញ្ជា unzip
ប្រើសំរាប់ពន្លា ឯកសារបន្នែន *.zip ៖

$ unzip test.zip

បង្ហាញខ្លឹមសារ នៃឯកសារបន្នែន *.zip ៖

$ unzip -l jasper.zip

Archive: jasper.zip
Length Date Time Name
——– —- —- —-
40995 11-30-98 23:50 META-INF/MANIFEST.MF
32169 08-25-98 21:07 classes_
15964 08-25-98 21:07 classes_names
10542 08-25-98 21:07 classes_ncomp

១៨. ពាក្យបញ្ជា shutdown
ប្រើសំរាប់ បិទ ឬ ពន្លត់ ប្រពន្ធ័ម៉ាស៊ីនកុំព្យូរទ័រ និង ផាវរ ៖

# shutdown -h now

ប្រើសំរាប់ បិទ ឬ ពន្លត់ ប្រពន្ធ័ម៉ាស៊ីនកុំព្យូរទ័រ និង ផាវរ ក្រោយរយៈពេល ១០ នាទី ៖

# shutdown -h +10

ប្រើសំរាប់ Reboot ឬ Restart ប្រពន្ធ័ម៉ាស៊ីនកុំព្យូរទ័រ និង ផាវរ ៖

# shutdown -r now

ប្រើសំរាប់ បិទ ឬ ពន្លត់ ប្រពន្ធ័ម៉ាស៊ីនកុំព្យូរទ័រ និង ផាវរ ដោយជំរុញបិទគ្រប់ filesystem ៖

# shutdown -Fr now

១៩. ពាក្យបញ្ជា ftp
ជាមួយ ftp និង secure ftp (sftp) វាប្រើពាក្យបញ្ជាដូចគ្នា ដើម្បីភ្ជាប់ទៅកាន់ម៉ាស៊ីនមេ ពីចំងាយ ហើយយើងអាចទាញយកគ្រប់ឯកសារ ៖

$ ftp IP/hostname ftp> mget *.html

អាចបង្ហាញ ឈ្មោះ ឯកសារ និង ទីតាំងនៅលើ ប្រពន្ធ័ ម៉ាស៊ីនមេ ពីចំងាយ មុនពេលទាញយក ៖

ftp> mls *.html

– /ftptest/features.html
-/ftptest/index.html
-/ftptest/othertools.html
-/ftptest/samplereport.html
/ftptest/usage.html

២០. ពាក្យបញ្ជា crontab
ប្រើ crontab សំរាប់បង្ហាញ ការងារ របស់ user john ៖

# crontab -u john -l

ប្រើសំរាប់ cron job ក្នុង រយៈពេល ១០ នាទី ម្ដង ៖

*/10 * * * * /home/ramesh/check-disk-space

២១. ពាក្យបញ្ជា service
ពាក្យបញ្ជាservice នេះប្រើសំរាប់ ដំណើរការជាមួយប្រពន្ធ័ ដោយប្រើ V init scripts ។វាអាចជំនួសក្នុងការហៅឯកសារ ក្នុងកន្សោមឯកសារ /etc/init.d/ ៖
ប្រើសំរាប់ត្រួតពិនិត្យ status នៃ service និមួយៗ ៖

# service ssh status

ប្រើសំរាប់ត្រួតពិនិត្យ status រាល់ service ទាំងអស់នៅក្នុងប្រពន្ធ័ ៖

# service –status-all

ប្រើសំរាប់ Restart របស់ service ៖

# service ssh restart

២២. ពាក្យបញ្ជា ps
ប្រើពាក្យបញ្ជា ps នេះ សំរាប់បង្ហាញពត៌មាន ដែលដំណើរការធ្វើការ ជាមួយប្រពន្ធ័ ។ រាល់ arguments ទាំងអស់អាចបង្ហាញដោយប្រើ ps ។
សំរាប់បង្ហាញដំណើរការធ្វើការ (running processes) បច្ចុប្បន្ន ជាមួយប្រពន្ធ័ ៖

$ ps -ef | more

សំរាប់បង្ហាញដំណើរការធ្វើការ (running processes) បច្ចុប្បន្ន ក្នុងទំរង់ tree ដោយប្រើជំរើស H ៖

$ ps -efH | more

២៣. ពាក្យបញ្ជា free
ពាក្យបញ្ជានេះ ប្រើសំរាប់ បង្ហាញពី swap ទំហំប្រើប្រាស់ និង ទំនេរ នៃ ប្រពន្ធ័ចងចាំ ៖
បង្ហាញជា byte ៖

[root@chaitik ~]# free

total used free shared buffers cached
Mem: 2034076 1927932 106144 0 241704 752108
-/+ buffers/cache: 934120 1099956
Swap: 0 0 0

បង្ហាញជា gigatbyte ប្រើជំរើស -g ជា byte ប្រើជំរើស-b ជា kilo bytes ប្រើជំរើស-k , ជា mega bytes ប្រើជំរើស-m ៖

[root@chaitik ~]# free -g

total used free shared buffers cached
Mem: 1 1 0 0 0 0
-/+ buffers/cache: 0 1
Swap: 0 0 0

បង្ហាញពីប្រពន្ធ័ចងចាំ រួមទាំង Swap ដោយប្រើជំរើស -t ៖

[root@chaitik ~]# free -t

total used free shared buffers cached
Mem: 2034076 1928304 105772 0 241708 752112
-/+ buffers/cache: 934484 1099592
Swap: 0 0 0
Total: 2034076 1928304 105772

២៤. ពាក្យបញ្ជា top
ប្រើពាក្យបញ្ជានេះ បង្ហាញពីដំណើរការ នៃប្រពន្ធ័ ទាំងមូល រួមទាំង CPU ៖

[root@chaitik ~]# top
top – 08:56:50 up 86 days, 23:02, 2 users, load average: 0.00, 0.00, 0.00
Tasks: 232 total, 1 running, 230 sleeping, 0 stopped, 1 zombie
Cpu(s): 0.0%us, 0.0%sy, 0.0%ni,100.0%id, 0.0%wa, 0.0%hi, 0.0%si, 0.0%st
Mem: 2034076k total, 1928560k used, 105516k free, 241708k buffers
Swap: 0k total, 0k used, 0k free, 752112k cached
PID USER PR NI VIRT RES SHR S %CPU %MEM TIME+ COMMAND
9239 root 20 0 2684 1188 868 R 0.7 0.1 0:00.02 top
1 root 20 0 2864 976 752 S 0.0 0.0 0:08.43 init
2 root 20 0 0 0 0 S 0.0 0.0 0:00.48 kthreadd
3 root RT 0 0 0 0 S 0.0 0.0 0:01.67 migration/0
4 root 20 0 0 0 0 S 0.0 0.0 6:06.27 ksoftirqd/0
5 root RT 0 0 0 0 S 0.0 0.0 0:00.00 migration/0
6 root RT 0 0 0 0 S 0.0 0.0 0:15.75 watchdog/0
7 root RT 0 0 0 0 S 0.0 0.0 0:01.63 migration/1
Press O (upper-case O) ៖
Current Fields: AEHIOQTWKNMbcdfgjplrsuvyzX
Upper case letter moves field left, lower case right
* A: PID = Process Id
* E: USER = User Name
* H: PR = Priority
* I: NI = Nice value
* O: VIRT = Virtual Image (kb)
* Q: RES = Resident size (kb)
* T: SHR = Shared Mem size (kb)
* W: S = Process Status
* K: %CPU = CPU usage
* N: %MEM = Memory usage (RES)
* M: TIME+ = CPU Time, hundredths
b: PPID = Parent Process Pid
c: RUSER = Real user name
d: UID = User Id
f: GROUP = Group Name
g: TTY = Controlling Tty
j: P = Last used cpu (SMP)
p: SWAP = Swapped size (kb)
l: TIME = CPU Time
r: CODE = Code size (kb)
s: DATA = Data+Stack size (kb)
u: nFLT = Page Fault count
v: nDRT = Dirty Pages count
y: WCHAN = Sleeping in Function
z: Flags = Task Flags <sched.h>
* X: COMMAND = Command name/line
Flags field:
0x00000001 PF_ALIGNWARN
0x00000002 PF_STARTING
0x00000004 PF_EXITING
0x00000040 PF_FORKNOEXEC
0x00000100 PF_SUPERPRIV
0x00000200 PF_DUMPCORE
0x00000400 PF_SIGNALED
0x00000800 PF_MEMALLOC
0x00002000 PF_FREE_PAGES (2.5)
0x00008000 debug flag (2.5)
0x00024000 special threads (2.5)
0x001D0000 special states (2.5)
0x00100000 PF_USEDFPU (thru 2.4)

ជាមួយជំរើស u យើងអាចបង្ហាញដំណើរការរបស់ daemon និមួយៗ ៖

[root@chaitik ~]# top -u mysql

top – 09:00:26 up 86 days, 23:06, 2 users, load average: 0.00, 0.00, 0.00
Tasks: 232 total, 1 running, 230 sleeping, 0 stopped, 1 zombie
Cpu(s): 0.2%us, 0.0%sy, 0.0%ni, 99.8%id, 0.0%wa, 0.0%hi, 0.0%si, 0.0%st
Mem: 2034076k total, 1928808k used, 105268k free, 241708k buffers
Swap: 0k total, 0k used, 0k free, 752112k cached
PID USER PR NI VIRT RES SHR S %CPU %MEM TIME+ COMMAND
21327 mysql 20 0 325m 46m 7096 S 0.0 2.4 9:33.24 mysqld

២៥. ពាក្យបញ្ជា df
បង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ នៃ disk space បង្ហាញជា byte ដោយជំរើស -k ៖

[root@chaitik ~]# df -k

Filesystem 1K-blocks Used Available Use% Mounted on
/dev/sda3 105876600 5876008 94622340 6% /
tmpfs 1017036 788 1016248 1% /dev/shm
/dev/sda1 198337 67028 121069 36% /boot
/dev/sda2 201585632 2977724 188367908 2% /opt

df -h បង្ហាញជា GB ៖

[root@chaitik ~]# df -h

Filesystem Size Used Avail Use% Mounted on
/dev/sda3 101G 5.7G 91G 6% /
tmpfs 994M 788K 993M 1% /dev/shm
/dev/sda1 194M 66M 119M 36% /boot
/dev/sda2 193G 2.9G 180G 2% /opt

ជាមួយជំរើស -T និងបង្ហាញអំពី ប្រភេទ នៃឯកសារប្រពន្ធ័ (files system) ៖

[root@chaitik ~]# df -T

Filesystem Type 1K-blocks Used Available Use% Mounted on
/dev/sda3 ext4 105876600 5876016 94622332 6% /
tmpfs tmpfs 1017036 788 1016248 1% /dev/shm
/dev/sda1 ext4 198337 67028 121069 36% /boot
/dev/sda2 ext4 201585632 2977724 188367908 2% /opt

២៦. ពាក្យបញ្ជា kill
ប្រើពាក្យបញ្ជានេះ ដើម្បីបញ្ឈប់ ដំណើរការ របស់ daemon ។ ជាដំបូង យើងត្រូវបង្ហាញពី process id ដោយប្រើ ps -ef
រួចហើយប្រើ kill -9 –id ដើម្បីបញ្ឈប់ ៖

$ ps -ef | grep vim

ramesh 7243 7222 9 22:43 pts/2 00:00:00 vim
$ kill -9 7243

២៧. ពាក្យបញ្ជា rm
ត្រួតពិនិត្យពត៌មាន មុនពេលលុប ឯកសារ ៖

[root@chaitik ~]# rm -i test.txt.gz

rm: remove regular file `test.txt.gz’? yes

បង្ហាញឈ្មោះ ឯកសារ និងធ្វើការបញ្ជាក់ម្ដងទៀត មុននិងលុប ៖

[root@chaitik ~]# ls -altrh hello.txt

-rw-r–r–. 1 root root 0 Aug 16 08:49 hello.txt
[root@chaitik ~]# rm -i hello.*
rm: remove regular empty file `hello.txt’? yes
[root@chaitik ~]#

លុបកន្សោម ឯកសារ (directory) ៖

[root@chaitik ~]# ls -altrh example

total 28K
-rw-r–r–. 1 root root 41 Aug 16 08:42 test2.txt.gz
dr-xr-x—. 18 root root 4.0K Aug 21 07:53 ..
drwxr-xr-x. 2 root root 4.0K Aug 21 07:53 test
drwxr-xr-x. 2 root root 4.0K Aug 21 07:53 test2
drwxr-xr-x. 2 root root 4.0K Aug 21 07:53 test3
drwxr-xr-x. 2 root root 4.0K Aug 21 07:53 test4
-rw-r–r–. 1 root root 0 Aug 21 07:54 file.txt
-rw-r–r–. 1 root root 0 Aug 21 07:54 file2.txt
-rw-r–r–. 1 root root 0 Aug 21 07:54 file3.txt
drwxr-xr-x. 6 root root 4.0K Aug 21 07:54 .
[root@chaitik ~]# rm -r example
rm: descend into directory `example’? yes
rm: remove directory `example/test3′? yes
rm: remove directory `example/test’? yes
rm: remove regular empty file `example/file.txt’? yes
rm: remove regular file `example/test2.txt.gz’? yes
rm: remove regular empty file `example/file3.txt’? yes
rm: remove directory `example/test2′? yes
rm: remove directory `example/test4′? yes
rm: remove regular empty file `example/file2.txt’ ? yes
rm: remove directory `example’? yes
[root@chaitik ~]# ls -altrh example
ls: cannot access example: No such file or directory
[root@chaitik ~]#

២៨. ពាក្យបញ្ជា cp
ថតចំលងពី file1 ទៅ file2 ដោយរក្សា mode ដដែល ( ownership and timestamp) ៖

[root@chaitik ~]# ls -altrh file1

-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 07:59 file1
[root@chaitik ~]# cat file1
111111
hellow world
[root@chaitik ~]# cp -p file1 file2
[root@chaitik ~]# cat file2
111111
hellow world
[root@chaitik ~]# ls -altrh file*
-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 07:59 file2
-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 07:59 file1

ថតចំលងពី file1 ទៅ file2 ប៉ុន្ដែ file2 មានរួចស្រេច នៅលើប្រពន្ធ័ ៖

[root@chaitik ~]# cp -i file1 file2

cp: overwrite `file2′? yes
[root@chaitik ~]#

២៩. ពាក្យបញ្ជា mv
ប្ដូរឈ្មោះ ពី file1 to file2 ។ file2 មានរួចស្រេច នៅលើប្រពន្ធ័និងធ្វើការបញ្ជាក់មុនពេល overwritting ៖

[root@chaitik ~]# ls -altrh file

-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 07:59 file1
-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 08:10 file2
[root@chaitik ~]# mv -i file1 file2
mv: overwrite `file2′? yes
[root@chaitik ~]# ls -altrh file2
-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 07:59 file2
[root@chaitik ~]#

ជាមួយជំរើស mv -f និង ប្ដូរឈ្មោះ ដោយមិនបង្ហាញ prompting ៖

[root@chaitik ~]# ls -altrh file*

-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 07:59 file2
-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 08:14 file1
[root@chaitik ~]# mv -f file1 file2
[root@chaitik ~]# ls -altrh file2
-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 08:14 file2
[root@chaitik ~]#

ចំពោះជំរើស mv -v និងបង្ហាញពីអ្វីដែលកំពុងកើតឡើង ក្នុងពេលប្ដូរឈ្មោះ ឯកសារ ៖

[root@chaitik ~]# ls -altrh file*

-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 08:14 file2
-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 08:17 file1
[root@chaitik ~]# mv -v file1 file2
mv: overwrite `file2′? yes
`file1′ -> `file2′
[root@chaitik ~]# ls -altrh file2
-rw-r–r–. 1 root root 20 Aug 21 08:17 file2
[root@chaitik ~]#

៣០. ពាក្យបញ្ជា cat
បង្ហាញ ពហុឯកសារ នូវពេលតែមួយ ៖

[root@chaitik ~]# cat file1

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
[root@chaitik ~]# cat file2
111111
hellow world
[root@chaitik ~]# cat file1 file2
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
111111
hellow world
[root@chaitik ~]#

បង្ហាញខ្លឹមសារ នៃឯកសារ ជាមួយលេខរៀងនៃបន្ទាត់និមួយៗ ៖

[root@chaitik ~]# cat -n file2

1 111111
2 hellow world
[root@chaitik ~]#

៣១. ពាក្យបញ្ជា mount
ដើម្បី mount file system ជាដំបូង យើងត្រូវបង្កើត កន្សោមឯកសារ (directory) រួចហើយយើងធ្វើការ mount វា ៖

# mkdir /u01

# mount /dev/sdb1 /u01

យើងអាចបន្ថែមវា ទៅក្នុង ឯកសារ fstab សំរាប់ auto mount ពេលដែល system

/dev/sdb1 /u01 ext2 defaults 0 2

៣២. ពាក្យបញ្ជា chmod
ប្រើសំរាប់ប្ដូរ permissions របស់ file ឬក៍ directory ៖
ផ្ដល់សិទ្ធិពេញលេញ ជាមួយ user និង group ដូចជា read, write និង execute សំរាប់ file ៖

$ chmod ug+rwx file.txt

ដកសិទ្ធិ group ដូចជា read, write និង execute ចេញពី file ៖

$ chmod g-rwx file.txt

ផ្ដល់សិទ្ធិពេញលេញ ជាមួយ user និង group ដូចជា read, write និង execute សំរាប់ file នៅក្នុង sub-directories ៖

$ chmod -R ug+rwx file.txt

៣៣. ពាក្យបញ្ជា chown
ប្រើសំរាប់ប្ដូរ owner និង group របស់ file ៖
ប្ដូរ owner ជា oracle និង group ជា dba សំរាប់ហ្វាល dbora.sh ៖

$ chown oracle:dba dbora.sh

ជាមួយជំរើស -R ប្រើសំរាប់ប្ដូរ ownership នៃ file នៅក្នុង sub-directories ៖

$ chown -R oracle:dba /home/oracle

៣៤. ពាក្យបញ្ជា passwd
ប្រើសំរាប់ប្ដូរ ពាក្យសំងាត់ ៖

$ passwd

ជាមួយ Super user យើងអាចប្រើ passwd ដើម្បី reset ពាក្យសំងាត់ របស់ user ផ្សេងទៀត ៖

# passwd USERNAME

លុបពាក្យសំងាត់ពីuser ។ ចំពោះ root user ប្រើពាក្យបញ្ជានេះ ដើម្បីបិទពាក្យសំងាត់របស់ user ។ពេលដែលបិទ ពាក្យសំងាត់ user អាច Login ដោយមិនចាំបាច់ ប្រើពាក្យសំងាត់ ។

# passwd -d USERNAME

៣៥. ពាក្យបញ្ជា mkdir
ពាក្យបញ្ជានេះប្រើសំរាប់បង្កើតកន្សោមឯកសារ (directory) ៖

[root@chaitik ~]# mkdir test

[root@chaitik ~]# ls -latrh test/
total 8.0K
dr-xr-x—. 18 root root 4.0K Aug 23 08:54 ..
drwxr-xr-x. 2 root root 4.0K Aug 23 08:54 .
[root@chaitik ~]#

បង្កើតពហុកន្សោមឯកសារ នៅក្នុងកន្សោមឯកសារតែមួយ ដោយប្រើជំរើស -p ៖

[root@chaitik ~]# ls -latrh test

total 8.0K
dr-xr-x—. 18 root root 4.0K Aug 23 08:54 ..
drwxr-xr-x. 2 root root 4.0K Aug 23 08:54 .
root@chaitik ~]# mkdir -p test/test1/test2/test3/test4
[root@chaitik ~]# ls -altrh test/test1/test2/test3/test4/
total 8.0K
drwxr-xr-x. 3 root root 4.0K Aug 23 08:57 ..
drwxr-xr-x. 2 root root 4.0K Aug 23 08:57 .
[root@chaitik ~]#

៣៦. ពាក្យបញ្ជា ifconfig
ប្រើពាក្យបញ្ជានេះ ដើម្បីបង្ហាញនិង រៀបចំដំឡើង network interface នៅក្នុង ប្រពន្ធ័ លីនុច ។
បង្ហាញរាល់ interface ទាំងអស់ ៖

[root@chaitik ~]# ifconfig -a

eth0 Link encap:Ethernet HWaddr B8:AC:6F:1E:7C:AB
inet addr:203.223.42.61 Bcast:203.223.42.63 Mask:255.255.255.192
inet6 addr: fe80::baac:6fff:fe1e:7cab/64 Scope:Link
UP BROADCAST RUNNING MULTICAST MTU:1500 Metric:1
RX packets:22778730 errors:0 dropped:2760 overruns:0 frame:0
TX packets:21459996 errors:281464 dropped:0 overruns:0 carrier:281464
collisions:791391 txqueuelen:1000
RX bytes:340798604 (325.0 MiB) TX bytes:1451199589 (1.3 GiB)
Interrupt:21 Memory:fe6e0000-fe700000
lo Link encap:Local Loopback
inet addr:127.0.0.1 Mask:255.0.0.0
inet6 addr: ::1/128 Scope:Host
UP LOOPBACK RUNNING MTU:16436 Metric:1
RX packets:457431 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
TX packets:457431 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
collisions:0 txqueuelen:0
RX bytes:871810381 (831.4 MiB) TX bytes:871810381 (831.4 MiB)
[root@chaitik ~]#

យើងអាច stop និង start ជាមួយ interface ដោយប្រើពាក្យបញ្ជា up និង down ៖

$ ifconfig eth0 up

$ ifconfig eth0 down

៣៧. ពាក្យបញ្ជា uname
ប្រើពាក្យបញ្ជានេះ ដើម្បីបង្ហាញអំពីពត៌មានសំខាន់ របស់ប្រពន្ធ័ (system) ដូចជា Kernel name, Host name, Kernel release number ។
ឧទាហរណ៍ ប្រើពាក្យបញ្ជានេះនៅលើ centos 6.3 ៖

[root@chaitik ~]# uname -a

Linux chaitik.com 2.6.32-220.17.1.el6.i686 #1 SMP Tue May 15 22:09:39 BST 2012 i686 i686 i386 GNU/Linux
[root@chaitik ~]#

៣៨. ពាក្យបញ្ជា whereis
ពេលដែលអ្នកចង់ស្វែងរកពាក្យបញ្ជាណាមួយ ដែលនៅក្នុងកន្សោមឯកសារ អ្នកអាចប្រើ whereis ៖

[root@chaitik ~]# whereis ls

ls: /bin/ls /usr/share/man/man1/ls.1.gz /usr/share/man/man1p/ls.1p.gz
[root@chaitik ~]#

អ្នកអាចស្វែងរកជាមួយជំរើស -B -u ៖

[root@chaitik ~]# whereis -u -B /tmp -f lsmk

lsmk: /tmp/lsmk
[root@chaitik ~]#

៣៩. ពាក្យបញ្ជា whatis
ប្រើដើម្បីបង្ហាញ ម្ដងមួយបន្ទាត់ នៃខ្លឺមសារ ៖

[root@chaitik ~]# whatis ls

ls (1) – list directory contents
ls (1p) – list directory contents
[root@chaitik ~]# whatis ifconfig
ifconfig (8) – configure a network interface
[root@chaitik ~]#

៤០. ពាក្យបញ្ជា locate
ប្រើពាក្យបញ្ជានេះ សំរាប់ស្វែងរក ទីតាំងនៃឯកសារ ( ឬ group of files) ។
ឧទាហរណ៍ខាងក្រោមនេះ និងបង្ហាញ ពីទីតាំង នៃពាក្យ crontab ដែលមាននៅក្នុងប្រពន្ធ័ ៖

[root@chaitik ~]# locate crontab
/etc/anacrontab
/etc/crontab
/usr/bin/crontab
/usr/lib/python2.6/site-packages/sos/plugins/crontab.py
/usr/lib/python2.6/site-packages/sos/plugins/crontab.pyc
/usr/lib/python2.6/site-packages/sos/plugins/crontab.pyo
/usr/share/man/man1/crontab.1.gz
/usr/share/man/man1p/crontab.1p.gz
/usr/share/man/man4/crontabs.4.gz
/usr/share/man/man5/anacrontab.5.gz
/usr/share/man/man5/crontab.5.gz
/usr/share/man/man8/crontab_selinux.8.gz
/usr/share/vim/vim72/syntax/crontab.vim
/var/lib/yum/yumdb/c/fa9c81dde7d8cd3b00448e73b8a2e7b1a3c91187-crontabs-1.10-33.el6-noarch
/var/lib/yum/yumdb/c/fa9c81dde7d8cd3b00448e73b8a2e7b1a3c91187-crontabs-1.10-33.el6-noarch/checksum_data
/var/lib/yum/yumdb/c/fa9c81dde7d8cd3b00448e73b8a2e7b1a3c91187-crontabs-1.10-33.el6-noarch/checksum_type
/var/lib/yum/yumdb/c/fa9c81dde7d8cd3b00448e73b8a2e7b1a3c91187-crontabs-1.10-33.el6-noarch/from_repo
/var/lib/yum/yumdb/c/fa9c81dde7d8cd3b00448e73b8a2e7b1a3c91187-crontabs-1.10-33.el6-noarch/from_repo_revision
/var/lib/yum/yumdb/c/fa9c81dde7d8cd3b00448e73b8a2e7b1a3c91187-crontabs-1.10-33.el6-noarch/from_repo_timestamp
/var/lib/yum/yumdb/c/fa9c81dde7d8cd3b00448e73b8a2e7b1a3c91187-crontabs-1.10-33.el6-noarch/installed_by
/var/lib/yum/yumdb/c/fa9c81dde7d8cd3b00448e73b8a2e7b1a3c91187-crontabs-1.10-33.el6-noarch/reason
/var/lib/yum/yumdb/c/fa9c81dde7d8cd3b00448e73b8a2e7b1a3c91187-crontabs-1.10-33.el6-noarch/releasever
[root@chaitik ~]#

៤១. ពាក្យបញ្ជាman
ប្រើដើម្បីបង្ហាញ ពីទំព័រ ដើម នៃពាក្យបញ្ជ ៖

[root@chaitik ~]# man crontab

ពេលដែលទំព័រ man នៃពាក្យបញ្ជា ស្ថិតនូវ ជាច្រើនផ្នែក អ្នកអាចបង្ហាញវាពីផ្នែកណាមួយ ។

$ man SECTION-NUMBER commandname

មានអថេរ ៨ នៃផ្នែក នៅក្នុងទំព័រ mane ( man page) ៖១. ពាក្យបញ្ជា General
២. System calls
៣. C library functions
៤. Special files (usually devices, those found in /dev) and drivers
៥. File formats and conventions
៦. Games and screensavers
៧. Miscellaneous
៨. System administration commands and daemons
ជាឧទាហរណ៍ យើងអាចប្រើ ពាក្យបញ្ជា whatis crontab អ្នកនិងឃើញ crontab មានពីរ man pages (ផ្នែក ១ និង ផ្នែក ៥)ដើម្បីបង្ហា្ញញ ផ្នែក ៥ត្រូវធ្វើដូចខាងក្រោម

[root@chaitik ~]# whatis crontab

crontab (1) – maintain crontab files for individual users
crontab (1p) – schedule periodic background work
crontab (5) – tables for driving cron (ISC Cron V4.1)
[root@chaitik ~]# man 5 crontab

៤២. ពាក្យបញ្ជា tail
បង្ហាញ ១០ បន្ទាត់ចុងក្រោយ នៃឯកសារ ៖

[root@localhost ~]# tail /var/log/qmail/current

@400000005036bd0304c3b424 delivery 83693: success: did_1+0+0/
@400000005036bd0304c46fa4 status: local 0/10 remote 0/20
@400000005036bd0304c4f85c end msg 46727633
@400000005036bf32228e3ac4 new msg 46727341
@400000005036bf32228edaec info msg 46727341: bytes 1008824 from <meang@camnet.com.kh> qp 18465 uid 503
@400000005036bf3222df1214 starting delivery 83694: msg 46727341 to local itm@tc-voip.com.kh
@400000005036bf3222df1dcc status: local 1/10 remote 0/20
@400000005036bf3223a46d84 delivery 83694: success: did_1+0+0/
@400000005036bf3223a62304 status: local 0/10 remote 0/20
@400000005036bf3223a66d3c end msg 46727341

បង្ហាញ n បន្ទាត់ចុងក្រោយ នៃឯកសារ filename.txt ៖

$ tail -n N filename.txt

ប្រើ tail -f បង្ហាញខ្លឹមសារនៃឯកសារ តាមពេលវេលាជាក់ស្ដែង (real time) ៖

[root@localhost ~]# tail -f /var/log/qmail/current

@400000005036cb13069f1f2c new msg 46727633
@400000005036cb13069f6d4c info msg 46727633: bytes 863 from <root@mail.tc-voip.com.kh> qp 18932 uid 504
@400000005036cb1306b87f44 starting delivery 83696: msg 46727633 to local sokun@mail.tc-voip.com.kh
@400000005036cb1306b88714 status: local 2/10 remote 0/20
@400000005036cb1306b8e0ec delivery 83695: success: did_0+1+0/qp_18932/
@400000005036cb1306b9d704 status: local 1/10 remote 0/20
@400000005036cb1306ba6b74 end msg 46727341
@400000005036cb1306e5c904 delivery 83696: success: did_1+0+0/
@400000005036cb1306e6809c status: local 0/10 remote 0/20
@400000005036cb1306e718f4 end msg 46727633

ប្រើ CTRL+C ដើម្បីចាកចេញ ។
សូមរង់ចាំអាន នៅអត្ថបទខាងក្រោយ។
៤៣. ពាក្យបញ្ជា less
less ពាក្យបញ្ជានេះ មានភាពងាយស្រួយ ក្នុងការបង្ហាញ ពី log files ៖

[root@localhost ~]# less /var/log/qmail/current

ពេលដែលអ្នកប្រើ less ដើម្បីបើកឯកសារ មាន២ ពាក្យ សំខាន់ប្រើជាមួយ ៖

CTRL+F – forward one window
CTRL+B – backward one window

សូមរង់ចាំអាន នៅអត្ថបទខាងក្រោយ។
៤៤. ពាក្យបញ្ជា su
ប្រើពាក្យនេះ សំរាប់ផ្លាស់ប្ដូរ ពីគណនីមួយ ទៅកាន់ គណនីមួយទៀត នៃអ្នកប្រើប្រាស់ ។ ពី supper user អាច ផ្លាស់ប្ដូរ ទៅកាន់គ្រប់ គណនី ។
ប៉ុន្ដែ ពីគ្រប់គណនី ប្ដូរទៅកាន់ supper user វាតម្រូវអោយវាយ ពាក្យសំងាត់ ៖

[root@localhost ~]# su sokun

[sokun@localhost root]$ su root
Password:
[root@localhost ~]#

ជាមួយ ពាក្យបញ្ជា su តែមួយ យើងអាចប្រើពាក្យបញ្ជា ពីគណនីផ្សេង តែមិនផ្លាស់ប្ដូរគណនីទេ ៖

[root@localhost ~]# su – sokun -c ‘ls’
Desktop Maildir TraceLog
[root@localhost ~]#

Login ជាមួយគណនីណាមួយ ដោយកំណត់ shell ៖

$ su -s ‘SHELLNAME’ USERNAME

៤៥. ពាក្យបញ្ជា mysql
mysql ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលមទូលាយ ជាមួយ open source database នៅក្នុង លីនុច ។ទោះបីជាអ្នក មិនប្រើ mysql database នៅលើ server តែអ្នកអាច ប្រើពាក្យបញ្ជា mysql ដើម្បី ភ្ជាប់ទៅកាន់ mysql database ដែលដំណើរការ នៅលើ remote server ៖

$ mysql -u root -p -h 192.168.1.2

ភ្ជាប់ទៅកាន់ local mysql database ៖

$ mysql -u root -p

៤៦. ពាក្យបញ្ជា yum
ជាឧទាហរណ៍ ប្រើ yum ដើម្បីដំឡើង apache ធ្វើជា web server ៖

$ yum install httpd

ឬក៍ប្រើពាក្យនេះដើម្បី update ៖

$ yum update httpd

ឬក៍ ប្រើ ដើម្បី​ uninstall/remove ៖

$ yum remove httpd

៤៧. ពាក្យបញ្ជាrpm
​​យើងអាចដំឡើង apache ដោយប្រើ rpm ៖

# rpm -ivh httpd-2.2.3-22.0.1.el5.i386.rpm

ដើម្បី upgrade apache ប្រើ ៖

# rpm -uvh httpd-2.2.3-22.0.1.el5.i386.rpm
ដើម្បី uninstall/remove apache ប្រើ ៖

# rpm -ev httpd

៤៨. ពាក្យបញ្ជាping
ប្រើ ping ទៅកាន់ host ពីចំងាយ ដោយផ្ញើត្រឹមតែ ៥ packets ៖

$ ping -c 5 gmail.com

៤៩. ពាក្យបញ្ជាdate
ដំឡើងប្រតិទិន របស់ប្រពន្ធ័ ៖

# date -s “01/31/2010 23:59:53”

ពេលដែលអ្នកផ្លាស់ប្ដូរ ប្រតិទិនរបស់ប្រពន្ធ័ យើងគួរតែធ្វើការ syncronize ជាមួយ hardware clock ៖

# hwclock –systohc

# hwclock –systohc –utc

៥០. ពាក្យបញ្ជា wget
យើងអាចទាញយក ដូចជា software, music, video ពី internet ដោយប្រើ wget ៖

$ wget http://prdownloads.sourceforge.net/sourceforge/nagios/nagios-3.2.1.tar.gz

ទាញយកនិងរក្សាទុក​ ដោយប្ដូរឈ្មោះ ៖

$ wget -O taglist.zip http://www.vim.org/scripts/download_script.php?src_id=7701

 

មេរៀនទី១០: ប្រើបញ្ជា Command RPM

មេរៀនទី១០: ប្រើបញ្ជា RPM ក្នុងប្រពន្ធ័ Linux

ប្រើបញ្ជា RPM ក្នុងប្រពន្ធ័ Linux ដូចជា Centos/RHL/Fedora និង Suse
aa
បៀបប្រើប្រាស់ commands RPM ដូចជា installing, un-installing, upgrading, querying, listing​ និង checking RPM packages ​ នៅលើប្រពន្ធ័Linux ។

ទី ១​ ៖ Install an RPM Package
root@chaitik opt]# rpm -ivh telnet-0.17-47.el6.i686.rpm

មេរៀនទី១១: ដំឡើងនិងរៀបចំ Vsftpd

មេរៀនទី១១: ដំឡើងនិងរៀបចំ Vsftpd លើ Linux

វិធីដំឡើងនិងបង្កើត (Install & Configure)​ Vsftpd Ftp Server សំរាប់ប្រពន្ធ័ RHEL 6/ CentOS 6.2 Ubuntu 11.10/ Fedora /Debian ។ VSftpd (Very Secure FTP Daemon) គឺជា FTP Server ដែល សំរាប់ ដំណើរការ នៅលើ ប្រពន្ធ័ Linux ។​ វាមិនត្រិមតែមាន Security ខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះទេ​ VSftpd អាចដំណើរការបានយ៉ាងរហស័ ដោយប្រើប្រាស់ Memory តិចបំផុត។ ជាសង្ខេប ខ្ញុំបង្ហាញ របៀបដំឡើងនិងបង្កើត (Install & Configure) Vsftpd service ដូចជាបង្កើត ftp users និងបែងចែក user directory និមួយៗ នៅលើ Red Hat Enterprise Linux 6 (RHEL 6), Ubuntu, CentOS និង Fedora ។
aa

Default ftp port : 21
Default configuration file : /etc/vsftpd.conf
Basic Vsftpd commands on RHEL/CentOS/Fedora
1. Install the Vsftpd service.

root@rhel6 ~]# yum install vsftpd

2. Start Vsftpd Service :

root@rhel6 ~]# service vsftpd start

3. Stop Vsftpd Service :

root@rhel6 ~]# service vsftpd stop

4. Restart Vsftpd Service :

root@rhel6 ~]# service vsftpd restart

5. Make Vsftpd Service auto start on boot up :

root@rhel6 ~]# chkconfig vsftpd on

6. Edit the vsftp.conf

root@rhel6 ~]# vi /etc/vsftpd/vsftpd.conf

Basic Vsftpd Commands on Ubuntu/ Debian
1. Install the Vsftpd service on Ubuntu.

root@ubuntu ~]# sudo apt-get install vsftpd

2. Start Vsftpd Service :

root@ubuntu ~]# sudo /etc/init.d/vsftpd start

3. Stop Vsftpd Service :

root@ubuntu ~]# sudo /etc/init.d/vsftpd stop

4. Restart Vsftpd Service :

root@ubuntu ~]# sudo /etc/init.d/vsftpd restart

5. Edit the vsftp.conf

[root@ubuntu ~]# vi /etc/vsftpd.conf
Configure Vsftpd
Make the following changes of Vsftpd.conf on RHEL/CentOS/Fedora/Debian:
We don’t want anonymous login:
anonymous_enable=NO
Enable local users:
local_enable=YES
The ftpuser should be able to write data:
write_enable=YES
Port 20 need to turned off, makes vsftpd run less privileged:
connect_from_port_20=NO
Chroot everyone:

Command បន្ថែមដើម្បីអោយ ftp មានសិទ្ធិ Read/Write/Execute បាន ៖​

[root@rhel6 ~]# getsebool -a | grep ftp
allow_ftpd_anon_write –> off
allow_ftpd_full_access –> on
allow_ftpd_use_cifs –> off
allow_ftpd_use_nfs –> off
ftp_home_dir –> on
ftpd_connect_db –> off
httpd_enable_ftp_server –> on
tftp_anon_write –> off
[root@rhel6 ~]#​ setsebool -P ftp_home_dir on
[root@rhel6 ~]#​​​ setsebool -P allow_ftpd_anon_write on
[root@rhel6 ~]# setsebool -P httpd_enable_ftp_server on

មេរៀនទី១២: ដំឡើង Apche2 និង PHP

មេរៀនទី១២: ដំឡើង Apche2 និង PHP លើ Server Linux

ដើម្បីអោយ Apache2 និង PHP5 ដំណើរការជាមួយគ្នានៅលើប្រពន្ធ័ Unix Linux យើងត្រូវ Install Full Packages របស់ Apache2 ​និង PHP5
a

1. យើងត្រូវ​ Download និង unpack Apache2 source ពី Apache httpd server website,

ដើម្បី​បង្កើន​ការ​ចែក​រំលែក សូម​អ្នក​ចុះ​ឈ្មោះឬឆ្លើយ​តបនឹង​ប្រធាន​បទ​នេះ ទើប​អ្នក​អាច​មើល​ឃើញ​
link ![/QUOTE]
root@chaitik php]# tar -xvf php-5.4.4.tar.bz2
2.​ បង្កើត Makefile នៅក្នុង PHP Source directory
[root@chaitik php-5.4.4]# ./configure

មេរៀនទី១៣: Ubuntu 12 មិន​បាច់ Boot

មេរៀនទី១៣: ដំឡើង​ Ubuntu 12 មិន​ចាំ​បាច់ Boot ពី​ CD

aប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិ​ការ​ Ubuntu គឺ​ជា​ប្រភេទ​ Open Source ដែល​ជា​ខ្សែ​ស្រឡាយ​នឹង​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិ​ការ Linux ។ ប្រភេទ​ OS នេះ​ក៏​មាន​ការ​ពេញ​និយម​ប្រើ​ប្រាស់​ពី​សំណាក់​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ កុំព្យូទ័រ​ជា​ច្រើន​ផង​ដែរ។ កាល​ពី​មុន​ប្រសិន​បើ​អ្នក​ចង់​ដំឡើង​ប្រភេទ OS នេះ​លុះ​ត្រា​តែ​អ្នក​មាន​ CD ឬ​ធ្វើ​ Boot តាម​ Flash ជា​មុន​សិន​។ ប៉ុន្តែ​ពេល​នេះ​លោក​អ្នក​នឹង​មិន​ចាំ​បាច់​មាន​ CD ឬ ធ្វើ​ Boot តាម​ Flash នោះ​ឡើយ​ យើង​នឹង​លើក​យក​វិធី​សាស្ត្រ​ដ៏​ងាយ​ស្រួល​មួយ​ដើម្បី​អាច​ឱ្យ​អ្នក​ដំឡើង​ ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិ Ubuntu 12.10 ដែល​ជា​ប្រភេទ OS ដែល​ទើប​នឹង​ចេញ​នា​ខែ​តុលា​នេះ​មក​ដំឡើង​ជាមួយ​ Windows របស់​អ្នក​ដូច​ខាង​ក្រោម៖
១. ដំបូង​លោក​អ្នក​ត្រូវ​ទាញ​យក​កម្មវិធី​ Wubi.exe ចុចដោនឡូតកម្មវិធី
២. នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​បាន​ចុច​លើ​ Link នោះ​រួច​ អ្នក​នឹង​ឃើញ​មាន​ផ្ទាំង​ Browser ចេញ​ដូច​ខាង​ក្រោម​។ ដូច​នេះ​សូម​ចុច​លើ Get the installer ។
a៣. ហើយ​បន្ទាប់​ពី​នោះ​​អ្នក​នឹង​ឃើញ​មាន​ផ្ទាំង​មួយ​លោត​ចេញ​មក សូម​ចុច​លើ Save File ដើម្បី​ទាញ​យក​កម្មវិធី​នេះ​ទុក​ក្នុង​កុំព្យូទ័រ​របស់​អ្នក។
a៤. ប្រសិន​បើ​មាន​ Security Message ចេញ​មក​សូម​ចុច​លើ Continue ដើម្បី​បន្ត​ការ​ដំឡើង។
a៥. អ្នក​នឹង​ឃើញ​មាន​ផ្ទាំង​មួយ​ចេញ​មក​ដូច​ខាង​ក្រោម​ ដូច​នេះ​សូម​ចុច​ជ្រើសរើស​យក​ Drive ណា​មួយ​មក​ដំឡើង​ (Installation free) រួច​ចុច​ជ្រើស​រើស​យក​ទំហំ​ណា​មួយ​ដែល​ចង់​បាន​ នៅ​ក្នុង​ Installation Size ដែល​មាន​ទំហំ​ធំ​ជាង 5GB វាយ​ Username និង Password រួច​ចុច​ Install ។
a៦. នៅ​ពេល​នេះ​ កម្មវិធី​កំពុង​ដំណើរ​ការ​ទាញ​យក​ និង​ដំឡើង​ ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិ​ការ​ Ubuntu 12.10 ចូល ​ទៅ​ក្នុង​កុំព្យូទ័រ​របស់​អ្នក។ ដូច្នេះ​អ្នក​ត្រូវ​រង់​ចាំ​រហូត​ដល់​ដំណើរការ​ចប់​ដែល​ទិន្នន័យ​ដែល​ត្រូវ​ ទាញ​យក​មាន​ប្រមាណ​ប្រហែល​ 500 MB ។
a៧. នៅ​ពេល​ដំណើរការ​ចប់​ វា​នឹង​ចេញ​ផ្ទាំង​មួយ​មក​បញ្ជាក់​ដើម្បី​ទាម​ទារ​ឱ្យ​អ្នក​ Reboot កុំព្យូទ័រ​ដូច​នេះ​ លោក​អ្នក​ត្រូវ​ចុច​លើ​ Finish ដើម្បី​បញ្ចប់​វា។
a៨. នៅ​ទី​បញ្ចប់ ​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​បើក​កុំព្យូទ័រ​ឡើង​ នោះ​អ្នក​នឹង​ឃើញ​មាន​ជម្រើស​ពីរ​សម្រាប់​ការ​ជ្រើស​រើស​យក​ប្រព័ន្ធ​ ប្រតិបត្តិការ​ណា​មួយ​មក​ដំណើរការ​ ៕
a

មេរៀនទី១៤: ចែកថាសលើ Ubuntu

មេរៀនទី១៤: ចែកថាសលើ Ubuntu

ដើម្បីបង្កើតភាគថាសទាំងអស់ Ubuntu
a
ខណៈពេលដែលផ្ទះមួយត្រូវបានជ្រើសភាគថាសជាញឹកញាប់ក្នុងកំឡុងពេលការដំឡើងអ្នកក៏អាចផ្ទេរភាគថាស
ទាំងអស់បន្ទាប់ពីការដំឡើង Ubuntu។

ក្នុងកំឡុងពេលដំណើរការដំឡើង Ubuntu

បង្កើត (Home Folder) ក្នុងពេលដំឡើង Ubuntu ងាយស្រួលបំផុត ជ្រើសរើស “Something Else” ដើម្បីបង្កើតថាស ដាក់ mount point ជា “/” ដើម្បីផ្ទុក ប្រព័ន្ធ file ដើម mount point និងថាសផ្សេងទៀតជា /home។ ពេលដំឡើង Ubuntu នៅពេលក្រោយ អ្នកប្រើអាចដាក់ថាស /home ត្រឡប់មកវិញ សូមប្រាកដថាអ្នក អ្នកមិន ទ្រង់ទ្រាយ Format មិនបាត់ឯកសារទាំងមូលនឹងត្រូវបានលុប។
aក្រោយពេលដំឡើង Ubuntu

ប្រសិនបើអ្នកមិនបានបង្កើតភាគថាសមួយខណៈពេលដែលម៉ាស៊ីនបម្រើបានដំឡើងអ៊ូប៊ុនទូ អ្នកប្រើនឹងមិនមានការដំឡើងឡើងវិញ ដើម្បីផ្លាស់ទីទៅភាគថាសទាំងអស់បន្ទាប់ពីដំឡើងរួច យើងនឹងមាន បង្កើតភាគថាសថ្មីចម្លងឯកសារទាំងអស់ពីថតបច្ចុប្បន្ន ទៅភាគថាសនេះ និងធ្វើឱ្យភាគថាសថ្មីនៅក្នុងគូប៊ុនទូ / home វិញ។
ជំហានទី 1: បង្កើតថតថ្មី
ប្រសិនបើមានទំហំផ្ទុកបានគឺទទេបន្ទាប់មកជំហាននេះគឺមានភាពងាយស្រួល។ ប្រសិនបើ មិនដូច្នេះ ទេយើងនឹងមានដើម្បីប្ដូរទំហំភាគថាសប្រព័ន្ធនិងបង្កើតភាគថាសថ្មីនៅក្នុងចន្លោះផ្ទុកទទេ។
aជំហានទី 2: ចំលង file ដាក់ក្នុង Home Folder ទៅថ្មី

Ubuntu file ចូលក្នុងថតថ្មី យ៉ាងងាយ គ្រាន់តែចុចស្តាំដៃខងក្រោម  Devices ក្នុង file. ក្រោយមកចុចលើ Go ជ្រើសរើស Location ដើម្បីមើល mount point។
asudo cp –Rp/home/*/mount/location
aអ្នកប្រើគួរតែពិនិត្យមើលទាំងអស់ថតថ្មីដែលវាមានដើម្បីបញ្ជាក់ឯកសាររបស់អ្នក។ ទោះជាយ៉ាងណាមិនលុបថតផ្ទះចាស់។
aជំហានទី3: ទីតាំង UUID ផ្តល់អោយថតថ្មី

ប្រវែងខ្សែអក្សរតួអក្សរនៅលើការពិតដែលថាភាគថាសថ្មីរបស់ UUID ហើយយើងនឹងត្រូវការ ថាស បន្ថែម ទៀត វាចូលទៅក្នុង file fstab ជាមួយ Linux។ គេប្រើ បញ្ជ

sudo blkid
aជំហានទី 4:  កែ file fstab
មុនពេលកែ file fstab, យើងត្រូវតែបង្កើត មួយទៀតដើម្បីការពា ដើម្បីបំពេញ ប្រសិនបើមិនដំណើរការ

sudo cp /etc/fstab /fstab.backup

បន្ទាប់ទៀត បញ្ចូលបញ្ជា បើក file fstab ក្នុង gedit. ឬអាចប្រើសរសេរ

gksu gedit /etc/fstab
aជំហានទី5: ប្តូរទីតាំងហើយ ចាប់ផ្ដើមឡើងវិញ
ពីប្រអប់បញ្ចូល បញ្ជាបញ្ចូលពាក្យបញ្ជាដូចខាងក្រោមដើម្បីបម្លែងថតដែលមាន ស្រាប់ទាំងអស់ទៅកាន់ទីតាំងមួយដែលអាចរកបាន និងបង្កើតថតទទេថ្មីមួយទៅភាគថាសថ្មី

cd / && sudo mv /home /home_old && sudo mkdir /home
aចាប់ផ្ដើមឡើងវិញបន្ទាប់ពីរត់ពាក្យបញ្ជានេះ។ អាចចាប់ផ្ដើមឡើងវិញដោយពាក្យបញ្ជា:

sudo shutdown -r now

បន្ទាប់ពីចាប់ផ្ដើមកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកអាចចូល បានធម្មតា។  Ubuntu ទូឥឡូវនេះប្រើភាគថាស ដាច់ដោយឡែក។បន្ទាប់ពីការធានាថាអ្វីគ្រប់យ៉ាង ល្អហើយអ្នកគឺនៅតែឯកសារ ទាំងមូលនៅក្នុងថតផ្ទះ /home អ្នកអាចយកថត / home_old

sudo rm -rf /home_old
————————————————————————————————-
មជ្ឈមណ្ឌល អាយធី ខេប៊ូ-IT CAMBO

សរសេរកម្មវិធី:
– រចនាវ៉ិបសាយ & Hosting គ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុន…
– បង្កើតកម្មវិធីគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ
– ដំឡើងប្រព័ន្ធ ណែតវឺក Networking

កម្មវិធីសិក្សាបើកវគ្គខ្លី(សិស្សចាប់ពី ១០ឡើងទៅ)
–  វគ្គរចនាវ៉ិបសាយ HTML,CSS, Javascript, PHP, ASP.NET
–  វគ្គដំឡើងកុំព្យូទ័រណែតវឺក Networking
–   វគ្គជួសជុលកុំព្យូទ័រ Computer Repairing
–   វគ្គសរសេរកម្មវិធីលើ iOS (កម្មវិធី iPhone, iPAD)

ទំនាក់ទំ​នង លោក ទាវ​ ឈុន ណន: 0977778647-077778647-070778647
Email: chhunnan@gmail.com
Chat: yahoo, skype: chhunnan
www.itcambo.com
ITCAMBO-NEW

មេរៀនទី១៥: Skype 4.0 សម្រាប់ Linux

មេរៀនទី១៥:Skype 4.0 សម្រាប់ Linux

កាលពីពេលប៉ុន្មានសប្ដាហ៍មុននេះ Skype បានដាក់ចេញឲ្យប្រើប្រាស់នូវកំណែ 2.2 Beta នៅលើលីនុច។ តែនៅថ្ងៃនេះ Skype បានដាក់ឲ្យប្រើកំណែចុងក្រោយមួយទៀត ដែលមាន ការផ្លាស់ប្ដូររូបរាងថ្មី និងកែសម្រួលកំហុសបច្ចេកទេសយ៉ាងច្រើនផ្សេងទៀត។ នោះគឺ Skype កំណែ 4.0។

បន្លាស់ប្ដូរថ្មីៗនៅក្នុងកំណែនេះ៖

  • ទិដ្ឋភាពនៃផ្ទាំងជជែកថ្មី ដែលអាចឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ទទួលបានភាពងាយស្រួល ក្នុងការតាមដានអំពីប្រវត្តិនៃការជជែក។
  • ទិដ្ឋភាពនៃផ្ទាំងហៅទូរស័ព្ទ
  • បានកែសម្រួលគុណភាពសំឡេងនិងវីដេអូ
  • ផ្លាស់ប្ដូររូប Emoticon
  • ប្រវត្តិនៃការជជែកបង្ហាញឡើងលឿនជាងមុន

ទោះបីជាមានបន្លាស់ប្ដូរយ៉ាងច្រើន និងកែសម្រួលកំហុសបច្ចេកទេសមែន ក៏ក្នុងកំណែថ្មី នេះមុខ តែប្រទះនឹង ផ្សេងៗទៀត ដែលនឹងត្រូវផ្លាស់ប្ដូររហូត។ ដូច្នេះប្រសិនបើអ្នកប្រើបានជួបប្រទះ នោះ សូមផ្ដល់ដំណឹងទៅដល់ Skype តាមរយៈ វេទិកាSkype ឬក៏ Public Issue Tracker ។អ្នកអាច ទាញយកកម្មវិធី Skype 4.0 ទៅប្រើបានតាមរយៈ ទំព័រទាញយក មួយនេះ
IT

មេរៀនទី១៦: ដោនឡូត Ubuntu 13.04

មេរៀនទី១៦: ដោនឡូត Ubuntu 13.04

តែង​តែ​អភិវឌ្ឍ​ជំនាន់​ថ្មីៗ​នៃ​ប្រព័ន្ធ​ប្រត្តិការ​របស់​ខ្លួន​និង​ចេញ​ ឲ្យ​ប្រើ​ជា​ផ្លូវការ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ​២ដង គឺ​នៅ​ខែ​មេសា និង​ខែ​តុលា។ កាល​ពី​សប្ដាហ៍​មុន​នេះ បាន​ដាក់​ចេញ​ជំនាន់​ថ្មី​របស់​ខ្លួន​គឺ 13.04 ដែល​ភ្ជាប់​មក​ជាមួយ​មុខ​ងារ​ថ្មីៗ​និង​ការ​កែ​សម្រួល​មួយ​ចំនួន​ធំ​ទៀត។

បម្លាស់​ប្ដូរ​នៅ​ក្នុងជំនាន់ 13.04 ៖

  1. Unity Desktop លឿន​ជាង​មុន
  2. ផ្ទាំង Social Lens ថ្មី
  3. ម៉ឺនុយ Sync ថ្មី
  4. បាន​បន្ទាន់​សម័យ​លើ​កម្មវិធី​ដែល​ភ្ជាប់​មក​ជាមួយ (LibreOffice, កម្មវិធី​គ្រប់​គ្រង​ឯកសារ …)
  5. Kernel 3.8.8

ប្រសិន​បើ​អ្នក​ចុច​ទស្សនា​វីដេអូ​ខាង​ក្រោម​នេះ អ្នក​នឹង​បាន​ឃើញ​អំពី​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ផ្សេងៗ​ទៀត ដែល​ត្រូវ​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​នៅ​ក្នុង Ubuntu 13.04 ដែល​ទើប​តែ​ចេញ​នា​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ។

ប្រសិន​បើ​អ្នក​បាន​ដំណើរ Ubuntu 13.04 រួច​រាល់​ហើយ សូម​ចំណាយ​ពេល​អាន​អត្ថបទ​មួយ​នេះ​ដែរ ដើម្បី​ទទួល​បាន​ការ​ណែនាំ​ខ្លះៗ​ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ Ubuntu 13.04 ក្រោយ​ពេល​ដំឡើង​រួច។ [ចុចទីនេះ]

 

មេរៀនទី១៧: ដាក់ ខ្មែរយូនីកូដ Ubuntu

មេរៀនទី១៧: បន្ថែម Keyboard ខ្មែរយូនីកូដក្នុង Ubuntu/ moonOS

នៅក្នុង Ubuntu និង moonOS បានភ្ជាប់ជាមួយខ្មែរយូនីកូដស្រាប់មកតែម្ដង ដើម្បីសរសេខ្មែរយូនីកូដបាន​យើង​គ្រាន់​តែ បន្ថែម Keyboard ជាកាស្រេច ខាងក្រោមនេះ​ជារបៀប​នៃការបន្ដែម​ Keyboard ខ្មែរយូនីកូដក្នុង Ubuntu/ moonOS ៖

  • សូមចូលទៅក្នុងទីតាំង System Menu > Preference > Keyboard > Layout

aបន្ទាប់មកចុចលើ Add រូចចេញផ្ទាំងដូចខាងក្រោមរួចត្រង់កន្លែង Country រើសយក Cambodia

  • aដើម្បីងាយស្រួលក្នុងប្ដូរ Keyboard សរសេរខ្មែរនិងអង់គ្លេសសូមកំណត់ដូចខាងក្រោម៖
  • ចូលទៅ System Menu > Preference > Keyboard > Layout សូមចុចលើប៊ូតុង Option នោះចេញផ្ទាំងដូចខាងក្រោម៖
  • aត្រង់កន្លែង ” Key(s) to Change layout សូមជ្រើរើស Key បញ្ញា ឧទាហរណ៍៖ រើស​យក Alt+Shift នោះ​ពេល​យើង​ចុច​លើ Alt+Shift ​វា​និង​ដូច Keyboard ទៅ​ជា​ខ្មែរ​យូនី​កូដ ពេល​យើង​ចុច​ម្ដង​ទៀត​យើង​អាច​វាយ​អក្សរ​អង់គ្លេស
  • ដើម្បីវាយខ្មែរយូនីកូដអោយបានស្រួលល្អសួមចុច Alt+F2 នោះចេញផ្ទាំងដូចខាងក្រោម៖

aបន្ទាប់ពីចេញផ្ទាំងខាងលើរូមវាយពាក្យ im-switch នោះចេញចេញផ្ទាំងដូខាងក្រោម

  • aសូមជ្រើរើសយក  Use xim (default-xim)
  • បន្ទាប់មកអ្នក Restart កំព្យូទ័ររបស់អ្នកនោះ អ្នកអាចវាយខ្មែរយូនីកូដ​បានយ៉ាងស្រួលជាមួយ Ubuntu/ moonOS

មេរៀនទី១៨: ភ្ជាប់ Modem លើ Ubuntu​

មេរៀនទី១៨: ភ្ជាប់ Modem លើ Ubuntu​ 12.04

Modem ស្ទើរ​តែ​គ្រប់​ប្រភេទ​ដែល​បាន​ទិញ​មក ភាគ​ច្រើន​វា​តែង​តែ​ភ្ជាប់​មក​នូវ​ឯកសារ​ដំឡើង​នៅ​លើ Windows ឬ​ក៏ Mac OS ស្រាប់​តែ​ម្ដង ហើយ​ក៏​មាន​ភាគ​តិច​ណាស់​មាន​ឯកសារ​ដំឡើង​សម្រាប់ Linux ប៉ុន្តែ​ការ​ដំឡើង​នោះ​ស្ទើរ​តែ​មិន​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ទាល់​តែ​សោះ។ ដូច្នេះ​ដើម្បី​ភាព​ងាយ​ស្រួល យើង​គួរ​តែ​ប្រើ​មុខ​ងារ​ដែល Ubuntu បាន​បង្កើត​មក​រួច​ស្រាប់ ព្រោះ​វា​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ខ្ពស់​ក្នុង​ការ​តភ្ជាប់។ ដូច្នេះ​សូម​អនុវត្ត​តាម​វិធី​ខាង​ក្រោម​នេះ៖
១. បើក Dash ហើយ​វាយ​ពាក្យ​រក Network Connections ហើយ​ចុច​បើក​វា។
IT២. រើស​យក​ផ្ទាំង Mobile Broadband រួច​ចុច​លើ​ប៊ូតុង Add ។
IT៣. រើស​យក​ឈ្មោះ Modem របស់​អ្នក ហើយ​ចុច​ប៊ូតុង Continue ។
IT៤. រើស​យក​ប្រទេស (ឧ. Cambodia) ហើយ​ចុច​ប៊ូតុង Continue
IT៥. ជ្រើស​រើស​ឈ្មោះ​ក្រុមហ៊ុន​ផ្ដល់​សេវាកម្ម​អ៊ីនធឺណិត​របស់​អ្នក (ឧ. Cellcard)។ ប្រសិន​បើ​មិន​មាន​ឈ្មោះ​ក្រុមហ៊ុន​ដែល​អ្នក​ចង់​រក​ទេ សូម​ចុច​លើ​ពាក្យ “I can’t find my provider …” និង​វាយ​ឈ្មោះ​ក្រុមហ៊ុន​ផ្ដល់​សេវាកម្ម​នោះ។ ហើយ​ចុច​ប៊ូតុង Continue
IT៦. បន្ទាប់​មក​រើស​យក​គម្រោង​សេវាកម្ម (Access Point Name) ។ ប្រសិន​បើ APN ដែល​មាន​ស្រាប់​នោះ ពុំ​ត្រឹម​ត្រូវ​នឹង​អ្វី​ដែល​អ្នក​ចង់​បាន​ទេ សូម​ចុច​ប្ដូរ​ពី Default -> My Plan is not listed បន្ទាប់​មក​វាយ​បញ្ចូល APN ថ្មី។ ហើយ​ចុច​ប៊ូតុង Continue រួច Apply 
IT៧. នៅ​ពេល​នេះ​អ្នក​ជិត​ធ្វើ​វា​រួច​ហើយ តែ​មុន​នឹង​បញ្ចប់​អ្នក​អាច​កំណត់​កន្លែង​មួយ​ចំនួន​នៅ​ក្នុង​ការ​ត​ភ្ជាប់​នេះ ដូច​ជា​ឈ្មោះ (ឧ. Cellcard Default 2) , លេខ​ហៅ (Dial Number), ឈ្មោះ​ប្រើ​ប្រាស់ និង លេខ​សម្ងាត់ ជាដើម។ បន្ទាប់​ពី​កំណត់​រួច​រាល់​អស់​ហើយ សូម​ចុច​លើ​ប៊ូតុង Save… ។
IT៨. ទី​បញ្ចប់ អ្នក​អាច​ភ្ជាប់​ប្រើ​វា​បាន​ហើយ ដោយ​គ្រាន់​តែ​ក្រលេក​មើល​ទៅ​របារ​ខាង​លើ ហើយ​ចុច​លើ​រូប ការ​តភ្ជាប់​បណ្ដាញ (Network Connection) ហើយ​រើស​យក​ឈ្មោះ​ការ​តភ្ជាប់​ដែល​យើង​ទើប​តែ​បាន​បង្កើត​រួច​មុន​នេះ។
IT

មេរៀនទី១៩: ប្រើ Wireless លើ Ubuntu

 

ដំឡើង Ubuntu លើ  laptop ប្រើ Wireless

aដំឡើង laptop រត់លើ Ubuntu ដើម្បីប្រើប្រាស់ ប្រព័ន្ធ Wireless

ជាអកុសលមាននៅតែមានដែនកំណត់មួយចំនួន។ ឧបករណ៍ជាច្រើនមិនគាំទ្រ Ad-កាលៈ ទសៈ បណ្តាញឥតខ្សែនិងអាចបានតែធ្វើឱ្យគូប៊ុនទូឥតខ្សែ hotspot ជាមួយ WEP ដែលមិនមែន WPA ។
ការបង្កើត
ដើម្បីចាប់ផ្តើម, សូមចុចលើរូបតំណាង Gear នៅលើបន្ទះហើយជ្រើស System Settings។
aជ្រើសរើស panel បញ្ជាលើ Network ក្នុងប្រព័ន្ធ System Setting របស់ Ubuntu។  អ្នកប្រើក៏អាច កំណត់ ឡើងមួយ hotspot ដោយចុចនៅលើបណ្តាញឥតខ្សែម៉ឺនុយនិងជ្រើស Edit Network Connections, ប៉ុន្ដែដំណើរការគឺមានភាពស្មុគស្មាញបន្ថែមទៀត។
aប្រសិនបើលោកអ្នកចង់ចែករំលែកការតភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតឥតខ្សែមួយអ្នកប្រើត្រូវតែជាម្ចាស់ការតភ្ជាប់ខ្សែ។ មិនអាចត្រូវបានចែករំលែកលើបណ្តាញ Wi-Fi ដោយសារតែនៅពេលដែលអ្នកបង្កើត hotspot Wi-Fi, ខ្ញុំនឹងត្រូវបានផ្ដាច់ពីបណ្តាញឥតខ្សែដែលមានស្រាប់។
aបង្កើត hotspot, ដោយជ្រើសរើស Wireless ហើយចុចលើ Use as Hotspot… លើប្រអប់ ចុងក្រោយ។
aតភ្ជាប់ជាមួយបណ្តាញដែលមានស្រាប់នេះនឹងត្រូវបានផ្តាច់។ អ្នកអាចបិទការ hotspot បន្ទាប់មកដោយ ចុចលើប៊ូតុង Stop Hotspot នៅក្នុងបង្អួចនេះឬជ្រើសជាបណ្តាញឥតខ្សែពីម៉ឺនុយខាងលើ panel Ubuntu។
aក្រោយមកចុចចូល Create Hotspot, ព័ត៌មានបានលេចឡើង បង្ហាញលើ laptop ឥឡូវនេះត្រូវ បានគេប្រើជាចំណុចចូលដំណើរការមួយ ad-hoc. ឧបករណ៍ផ្សេងទៀតអាចតភ្ជាប់ ទៅកាន់បណ្តាញ នេះដោយប្រើឈ្មោះបណ្ដាញលំនាំដើមគឺ “ubuntu” កូនសោសុវត្ថិភាពនិងបង្ហាញនៅក្នុងបង្អួច Network. ទោះជាយ៉ាងណាអ្នកក៏អាចចុចលើប៊ូតុង Options ដើម្បីប្ដូរតាមបំណង hotspot ឥតខ្សែ។
aពី Wireless, ដាក់ឈ្មោះប្រព័ន្ធ SSID. អាចផ្លាស់ប្តូរបាន  ជ្រើសរើស Connect automatically អនុញ្ញាតអោយប្រើ hotspot ប្រព័ន្ធឥតខ្សែ បន្ទាប់មក Restart ម៉ាស៊ីន Ubuntu នឹងបង្កើត hotspot ភ្ជាប់ជាមួយប្រព័ន្ធឥតខ្សែ។
aពី Wireless Security, ប្តូរលេខសម្ងាត់  ជ្រើសរើស WPA ពេលនេះមិនជ្រើសរើស WEP។
aជ្រើសររើស “Shared other computers” លើ Ipv4 Settings អោយ Ubuntu ចែកចាយប្រព័ន្ធ Internet ជាមួយម៉ាស៊ីនផ្សេងភ្ជាមួយ hotspot។
aសូម្បីតែ ពេលដែលមានការតភ្ជាប់អ៊ីធឺណិតគ្មានខ្សែការចែករំលែកអ្នកនៅតែអាចតភ្ជាប់ទៅកុំព្យូទ័រ ឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកនិងការធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនង ចែករំលែកឯកសារ។

————————————————————————————————————

IT adsមជ្ឈមណ្ឌល អាយធី ខេប៊ូ-IT CAMBO

សរសេរកម្មវិធី:
– រចនាវ៉ិបសាយ & Hosting គ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុន…
– បង្កើតកម្មវិធីគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ
– ដំឡើងប្រព័ន្ធ ណែតវឺក Networking

កម្មវិធីសិក្សាបើកវគ្គខ្លី(សិស្សចាប់ពី ១០ឡើងទៅ)
–  វគ្គរចនាវ៉ិបសាយ HTML,CSS, Javascript, PHP, ASP.NET
–  វគ្គដំឡើងកុំព្យូទ័រណែតវឺក Networking
–   វគ្គជួសជុលកុំព្យូទ័រ Computer Repairing
–   វគ្គសរសេរកម្មវិធីលើ iOS (កម្មវិធី iPhone, iPAD)

ទំនាក់ទំ​នង លោក ទាវ​ ឈុន ណន: 0977778647-077778647-070778647
Email: chhunnan@gmail.com
Chat: yahoo, skype: chhunnan
www.itcambo.com

មេរៀនទី២០: Office 2007 ក្នុង Ubuntu

មេរៀនទី២០: ដំឡើង Office 2007 ក្នុង Ubuntu 9.04

a

. វាយសរសេរ Wine
– Microsoft Office 2007 មិនដំណើរការជាមួយ Wine trước 1.1.14,ដូច្នេះប្រសិនបើ សរសេរមិនត្រឹមត្រូវ:
– នៅប្រអប់ Terminal, សរសេរបញ្ជា:

sudo apt-get remove wine

– សរសេរ នៅក្នុងទាំងអស់ បណ្តាល file ដែលបង្កើតដោយ Wine:

rm -rf ~/.wine

២. ការដំឡើង Wine

– នៅ Wine 1.1.14 ដោនឡូតនៅទីនេះ: http://wine.budgetdedicated.com/archive/index.html

– ដំឡើង *.deb ដូចធម្មតា

លោកអ្នកនឹងទទួលព័ត៌មាន “An older version is available in the software channel.”
a
– ចុចលើ Close ដើម្បីបោះចោល ហើយបន្តការដំឡើង ជ្រើសរើស Install Package:
a– បញ្ចូលលេខសម្ងាត់ password របស់អ្នកប្រើប្រាស់ ដើម្បីបញ្ចប់ដំណើរការការដំឡើង

. ដំឡើង Microsoft Office 2007:

 

– ដាក់បញ្ចូល CD កម្មវិធី Microsoft Office 2007 ចូលក្នុង CD/DVD, រកមើល file setup.exe
– ចុចលើកណ្តុរស្តាំ ហើយជ្រើសរើស Open with other application, បន្តទៀតជ្រើសរើស Wine Windows Program Loader, ហើយបន្តដូចពេលដំឡើងកម្មវិធីធម្មតានៅលើ windows ដែរ ។
– បញ្ចូលលេខ serial ចុះចូល ជ្រើសរើស Accept the User Agreement, ជ្រើសរើស Install Now ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំឡើង។
a– ជ្រើសរើសផ្នែកចាំបាច់ ដែលលោកអ្នកត្រូវការប្រើប្រាស់:
aaa– ដំឡើងចប់ កម្មវិធី Microsoft Office 2007, ជំហានបន្តទៀតដំឡើង Winetricks
. ដំឡើង Winetricks:
– នៅក្នុងប្រអប់បញ្ជា Terminal, វាយសរសេរ:

sudo wget www.kegel.com/wine/winetricks
–          ក្រោយពីដំឡើងចប់ ជំហានបន្ទាប់ទៀត:

sudo apt-get install cabextract

sh winetricks corefonts tahoma vcrun2005sp1 wsh56js

– ជ្រើសរើស Yes ដើម្បីបន្តដំឡើង Visual C++
a– បន្ទាប់ជ្រើសរើស Yes ដើម្បីដំឡើង Windows Script 5.6:
a៥. បង្កើត Wine:
– វាយសរសេរ ក្នុងប្រអប់ Terminal:

winecfg

– ចូលជ្រើសរើសលើ Libraries:
a– នៅក្នុង New override for libraries, បញ្ចូលតម្លៃ riched20 ហើយវាយសរសេរ Add
– ក្រោយមកជ្រើសរើសបន្ត Edit, រួចហើយជ្រើសរើស “Native (Windows)” ហើយចុច OK
a
– បញ្ចូលតម្លៃ usp10 ទៅក្នុង New override for libraries, ហើយចុច OK ដើម្បីបញ្ចប់ការបង្កើត Wine ឥឡូវនេះលោកអ្នក បានប្រើ Microsoft Office 2007 ក្នុង Ubuntu។
————————————————————————————————–

មជ្ឈមណ្ឌល អាយធី ខេប៊ូ-IT CAMBO

សរសេរកម្មវិធី:
– រចនាវ៉ិបសាយ & Hosting គ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុន…
– បង្កើតកម្មវិធីគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ
– ដំឡើងប្រព័ន្ធ ណែតវឺក Networking

កម្មវិធីសិក្សាបើកវគ្គខ្លី(សិស្សចាប់ពី ១០ឡើងទៅ)
–  វគ្គរចនាវ៉ិបសាយ HTML,CSS, Javascript, PHP, ASP.NET
–  វគ្គដំឡើងកុំព្យូទ័រណែតវឺក Networking
–   វគ្គជួសជុលកុំព្យូទ័រ Computer Repairing
–   វគ្គសរសេរកម្មវិធីលើ iOS (កម្មវិធី iPhone, iPAD)

ទំនាក់ទំ​នង លោក ទាវ​ ឈុន ណន: 0977778647-077778647-070778647
Email: chhunnan@gmail.com
Chat: yahoo, skype: chhunnan
www.itcambo.com

ITCAMBO-NEW