វិធីសាស្រ្តការពារជម្ងឺ-ផ្តាសាយបក្សី

1

១.​ និយមន័យ ​: ផ្តាសាយ​បក្សី ​ជា​ជំងឺ​ដ៏​សាហាវ​ដែល​បង្កឡើង​ដោយ​វីរុស ហាស់​ប្រាំ អិន​មួយ (H5N1) ។ វា​កើត​ឡើង​លើ​បក្សី​គ្រប់​ប្រភេទ​ធ្វើឲ្យ​ស្លាប់​ច្រើន ហើយ​អាច​មាន​លទ្ធផល​ចំលង​ទៅ​មនុស្ស និង​ធ្វើឲ្យ​មនុស្ស​ស្លាប់​បាន​ទៀត​ផង ។​

ប្រវត្តិ​ជំងឺ​ផ្តាសាយ​ដែល​ផ្ទុះ​ឡើង​រាតត្បាត​ជា​សកល​

ជំងឺផ្តាសាយបក្សី​ដែល​ផ្ទុះ​ឡើង​រាតត្បាត​ជា​សកល គឺ​ជា​ជំងឺ​ផ្តាសាយ​ថ្មី​មួយ​ដែល​ឆ្លង​រាលដាល​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក ។​

  • ការផ្ទុះ​ផ្តាសាយ​បក្សី​អេ​ស្ប៉ាញ​រាតត្បាត​ជា​សកល ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩១៨-១៩១៩ គឺជា​ប្រភេទ​ជំងឺ​ផ្តាសាយ H1N1 ​
  • ជំងឺ​ផ្តាសាយ​អាស៊ី​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៥-១៩៥៨ បណ្តាលមកពី​វីរុស H2N2
  • ជំងឺ​ផ្តាសាយ​ហុងកុង​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៥៧-១៩៥៨ ​- ស្ថានភាព​ផ្តាសាយ​បក្សី​នៅ​កម្ពុជា នៅក្នុង​ខែមករា ឆ្នាំ២០០៥ ប្រទេស​កម្ពុជា​មានរ​បា​យ​ការណ៍​អំពី​ករណី​មនុស្ស​​កើត​ផ្តាសាយ​បក្សី​ លើកដំបូង​ហើយ​ចាប់តាំងពី​ពេលនោះ​មក មាន​មនុស្ស​ចំនួន ៦ នាក់​បាន​ស្លាប់ ។​

២. ​ការចំលង​

​ ​សារធាតុ​សំខាន់ៗ​ដែល​អាច​បណ្តាលឲ្យ​មាន​ការចំល​ង​មានដូចជា ឈាម សំ​បោរ រោម លាមក ពោះវៀន និង​តាមរយៈ​ស៊ុត​ដែរ ។ ភាគច្រើន​បណ្តាល​មកពី​មនុស្ស​មាន​ទំនាក់ទំនង​ដោយផ្ទាល់ ឬ ជិតស្និត​ជាមួយ​មាន់ កើត​ជំងឺ ឬវត្ថុ​ផ្សេងៗ​ដែល​ប្រឡាក់​ជាប់​វីរុស ។​

៣.​ រោគសញ្ញា​នៃ​ជំងឺផ្តាសាយបក្សី​លើ​បក្សី​

​ ​ជំងឺ​នេះ​ច្រើន​តែ​កើត​ឡើង​ភ្លាមៗ​ហើយ​មាន​សត្វ​បក្សី ជាច្រើន​ងាប់​ក្នុង​ពេល​តែ​ជាមួយគ្នា ។ ការ​សំគាល់​នៃ​រោគ​សញ្ញា​សំខាន់ៗ សត្វ​បក្សី​ដែល​សំកុក ងងុយដេក ទន់ខ្សោយ និង​ដើរ​យឺតៗ អាច​ជា​សត្វ​ដែល​មាន​ជំងឺ ។​

​ ​រោគសញ្ញា​ផ្សេងៗ​ទៀត ​:

  • ​ការ​ហើម​មុខ ក្បាល សិរមាន់​ខាងលើ ខាងក្រោម និង​គន្លាក់ជើង​
  • ​ហៀរ​សំបោរ រាគ​
  • ​ហើម​សន្លាក់ជើង ជាំ ឬ របក​ស្រកា​ជើង​
  • ​សិ​រ មាន់​ខាងលើ ខាងក្រោម និង​ជើង​ប្រែ​ទៅជា​ពណ៌​ស្វាយ សំបក​ស៊ុត​ទៅជា​ទុន ឬ​ខូច​ទ្រង់ទ្រាយ​
  • ​មាន់​ងាប់​ភ្លាមៗ​ដោយ​គ្មាន​រោគសញ្ញា​

៤.​ រោគសញ្ញា​នៃ​ជំងឺផ្តាសាយបក្សី​លើ​មនុស្ស ​:

​​រោគសញ្ញា​នៃ​ជំងឺផ្តាសាយបក្សី​លើ​មនុស្ស​

​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​គ្នា នឹង​ជំងឺ​ផ្តាសាយ​ធម្មតា​ដែរ ។ ដូច្នេះ​ត្រូវ​កត់សំគាល់​អំពី​ករណី​ដែល​អ្នកជំងឺ​មាន​ការសង្ស័យ​ដូចជា

  • ក្តៅខ្លួន​លើសពី ៣៨ អង្សា​សេ​
  • ឈឺសន្លាក់​សាច់ដុំ
  • ក្អក ដកដង្ហើម​ថប់ ឈឺ​ករ ឈឺភ្នែក ឈឺក្បាល
  • ធ្លាប់មាន​ប្រវត្តិ​ប៉ះពាល់​បក្សី ៧-១០ ថ្ងៃមុន​
  • រាគ​រូស
  • មាន​ទំនាក់ទំនង​ជិតស្និត​ជាមួយ​អ្នកជំងឺ ឬអ្នក​ស្លាប់​ដោយសារ​ជំងឺផ្តាសាយបក្សី​រយៈពេល ៧ ថ្ងៃ កន្លងមក ។​

៥.​ វិធានការណ៍​សំខាន់ៗ​ដើម្បី​បញ្ឈប់​ការឆ្លង​រាលដាល​នៃ​ជំងឺផ្តាសាយបក្សី​

  • ចូរ​ដាក់​មាន់​ទា នៅ​ក្នុង​ទ្រុង ឬរបង​ដើម្បី​បង្កា​ការឆ្លង ជំងឺ​គ្រប់​ប្រភេទ​
  • ចូរ​សំអាត​ទីធ្លា​ក្នុង​របង​ឲ្យបាន​ស្អាត​
  • ចូរ​ដាក់​ទា និង​មាន់​ឲ្យនៅ​ដាច់​ពី​គ្នា​ដើម្បី​បង្កា​ការឆ្លង​ជំងឺ​ពីគ្នា​ទៅវិញទៅមក​
  • ចូរ​ដាក់​មាន់ និង​ទា​ដែល​ទើប​ទិញ​មក​ថ្មីៗ​ឲ្យនៅ​ដាច់​ពី​មាន់ ទាដ​ទៃទៀត​ដែល​មាន​រយៈពេល ១៤ថ្ងៃ​
  • ចូរ​ដាក់​មាន់ និង​ទា​ដែល​មាន​សុខភាព​ល្អ​ឲ្យនៅ​ដាច់​ពី​មាន់​ទា​ដែល​ឈឺ និង​តាមដាន​ត្រួតពិនិត្យ និង​ព្យាបាល​មាន់​ទា​ដែល​ឈឺ​
  • កប់​បក្សី​ ឬ​ដុត​បក្សី​ដែល​ស្លាប់ និង​កុំ​បរិភោគ​បក្សី​ដែល​ស្លាប់៕

(ដកស្រង់ចេញពី ខេមបូឌាអេចប្រេសញូស៍)
ចុចដោនឡូនឯកសារ PDF  Download: avian_flu.pdf